Trả lời nhanh: trong ký hiệu bu lông như M8x1,25x40, chữ M là ren hệ mét, 8 là đường kính danh nghĩa ngoài của ren (mm), 1,25 là bước ren (mm) và 40 là chiều dài thân (mm). Nếu không ghi bước ren, đó là ren bước lớn tiêu chuẩn: M6 bước 1,0; M8 bước 1,25; M10 bước 1,5. Bu lông M6, M8, M10 lục giác thường dùng cờ lê 10, 13 và 16 (hoặc 17 theo DIN).

Đọc đúng ký hiệu giúp mua bu lông, đai ốc, long đền và ty ren khớp nhau ngay lần đầu, tránh tình trạng đai ốc vặn không vào hoặc cờ lê không vừa ngoài công trình.

Ký hiệu M8x1,25x40 nghĩa là gì

• M – ren hệ mét ISO: góc đỉnh ren 60°, kích thước tính bằng milimet. Khác với ren hệ inch (UNC, BSW) dùng trên một số thiết bị nhập khẩu.
• Đường kính danh nghĩa (d): đường kính ngoài của phần ren. Đo thực tế bằng thước kẹp sẽ nhỏ hơn số danh nghĩa một chút do dung sai chế tạo.
• Bước ren (P): khoảng cách giữa hai đỉnh ren liền kề. Mỗi cỡ có một bước ren lớn tiêu chuẩn và có thể có bước ren nhỏ (ren mịn).
• Chiều dài (L): với bu lông đầu lục giác, đo từ mặt dưới đầu đến chót bu lông, không tính chiều cao đầu. Với bu lông đầu côn, đầu chìm, chiều dài tính cả đầu.

Ví dụ: "M10x30" là bu lông ren hệ mét đường kính 10 mm, bước ren lớn 1,5 mm, dài 30 mm. "M10x1,25x30" là cùng đường kính nhưng ren mịn bước 1,25 mm, phải đi với đai ốc ren mịn cùng bước.

Bảng kích thước tham khảo bu lông M6, M8, M10

Các trị số dưới đây theo các tiêu chuẩn ISO và DIN thông dụng cho bu lông, đai ốc lục giác và long đền phẳng. Hàng thực tế có thể chênh lệch theo tiêu chuẩn nhà sản xuất áp dụng.

Lưu ý riêng M10: đai ốc theo DIN 934 dùng cờ lê 17, theo ISO 4032 dùng cờ lê 16. Nên mang theo cả hai cỡ khi đi lắp đặt nếu không rõ hàng theo tiêu chuẩn nào.

Đo nhanh kích thước bu lông tại công trình

• Đường kính: dùng thước kẹp đo đỉnh ren; kết quả gần 6, 8 hay 10 mm là M6, M8 hay M10.
• Bước ren: dùng dưỡng đo ren; nếu không có, đo chiều dài 10 bước ren rồi chia 10. M8 ren lớn sẽ ra khoảng 12,5 mm cho 10 bước.
• Cỡ đầu: thử cờ lê 10, 13, 16, 17 để xác định nhanh.
• Thử khớp: vặn tay đai ốc mẫu; nếu vào được vài vòng rồi kẹt, nhiều khả năng sai bước ren hoặc lẫn ren inch.

Cấp bền và vật liệu: đọc số trên đầu bu lông

Bu lông thép thường dập cấp bền trên đầu như 4.6, 5.6, 8.8. Cách đọc: số đầu nhân 100 là giới hạn bền kéo (MPa); tích hai số nhân 10 là giới hạn chảy. Ví dụ cấp 8.8: bền kéo 800 MPa, giới hạn chảy 640 MPa. Bu lông inox thường ghi A2-70 (inox nhóm 304) hoặc A4-70 (inox nhóm 316), số 70 tương ứng bền kéo 700 MPa.

Trên Nhavui.com, nhóm đai ốc, long đền, ty ren, tắc kê có ba vật liệu: thép xi mạ cho vị trí trong nhà, khô ráo; inox 201 cho vị trí ít ẩm; inox 304 cho khu vực ẩm, ngoài trời, gần nước. Nên dùng bu lông, đai ốc, long đền cùng vật liệu để tránh ăn mòn điện hóa.

Cách chọn chiều dài bu lông

Công thức thực hành: L ≥ tổng chiều dày vật được kẹp + chiều dày long đền + chiều cao đai ốc + 2 đến 3 bước ren thò ra, sau đó làm tròn lên chiều dài tiêu chuẩn gần nhất.

Ví dụ: kẹp hai bản thép dày 5 mm bằng M8, dùng hai long đền 1,6 mm và một đai ốc 6,8 mm: 10 + 3,2 + 6,8 + 3 × 1,25 ≈ 23,8 mm, chọn M8x25. Bu lông quá dài thò ra nhiều gây vướng, quá ngắn thì đai ốc không ăn hết ren, mối ghép yếu.

Đồng bộ bu lông với đai ốc, ty ren và tắc kê

• Đai ốc, long đền: cùng cỡ M và cùng bước ren với bu lông.
• Ty ren M6–M24: dùng treo ống, máng cáp, trần; chọn cỡ M theo tải treo và phụ kiện kẹp đi kèm, đai ốc cùng cỡ.
• Tắc kê sắt M6–M20: số M trên tắc kê là cỡ ren bu lông hoặc ty ren lắp vào, còn đường kính lỗ khoan bê tông lớn hơn và phải theo thông số của nhà sản xuất.

So sánh tắc kê nhựa, tắc kê sắt và tắc kê nở theo từng loại tường có trong bài tắc kê nhựa, tắc kê sắt, tắc kê nở: cách chọn. Với liên kết nhẹ trên gỗ, tôn, khung thép mỏng, xem thêm vít gỗ, vít sắt và vít tự khoan khác nhau thế nào.

Câu hỏi thường gặp

Bu lông M8 dùng cờ lê số mấy?
Cờ lê 13 mm, theo cả ISO 4017 và DIN 933.

Bu lông M10 dùng cờ lê 16 hay 17?
Theo ISO là 16, theo DIN là 17. Hàng trên thị trường có cả hai, nên kiểm tra đầu bu lông thực tế trước khi mua dụng cụ.

Khi nào cần dùng ren mịn?
Ren mịn chống tự tháo tốt hơn và chỉnh chính xác hơn, thường gặp trong cơ khí, ô tô. Công trình dân dụng chủ yếu dùng ren bước lớn vì dễ mua, dễ lắp.

Có cần long đền không?
Nên dùng. Long đền phẳng phân bố lực lên bề mặt, bảo vệ vật liệu mềm và lớp sơn; long đền vênh hỗ trợ chống tự tháo khi có rung.

Kết luận

Nhớ ba con số: M6 – bước 1,0 – cờ lê 10; M8 – bước 1,25 – cờ lê 13; M10 – bước 1,5 – cờ lê 16 hoặc 17. Sau đó chọn chiều dài theo chiều dày vật kẹp, chọn vật liệu theo môi trường và luôn mua đai ốc, long đền đồng bộ.

Anh chị cần bu lông, đai ốc, long đền, ty ren hoặc tắc kê cỡ M6–M24? Xem nhóm kim khí và phụ kiện hoặc liên hệ Nhavui.com để được tư vấn đúng cỡ, đúng vật liệu và báo giá theo số lượng.