Trả lời nhanh: đế công tắc phải chọn theo mặt công tắc, ổ cắm sẽ lắp, không chọn theo cảm tính. Mặt kiểu vuông dùng đế vuông, mặt kiểu chữ nhật dùng đế chữ nhật, và tốt nhất là cùng hãng, cùng dòng với mặt. Đế âm chôn vào tường trong giai đoạn đi điện âm, còn đế nổi bắt lên bề mặt khi tường đã hoàn thiện hoặc khi cải tạo đi dây nổi. Sai cỡ đế là nguyên nhân phổ biến khiến mặt bị hở, xiên hoặc không bắt được vít.

Bài viết giúp chủ nhà và thợ điện phân biệt đế âm với đế nổi, đọc kích thước đế theo catalogue của MPE và Sino, chọn độ sâu phù hợp và tránh các lỗi lắp đặt hay gặp.

Đế âm và đế nổi khác nhau thế nào

  • Đế âm (hộp âm tường): hộp nhựa hoặc sắt được chôn vào tường gạch, bê tông trước khi trát. Ống luồn dây đi âm vào hộp; sau khi hoàn thiện chỉ thấy mặt công tắc phẳng với tường.
  • Đế nổi: hộp nhựa bắt vít lên bề mặt tường, dùng khi đi dây nổi trong ống hoặc nẹp, khi tường đã sơn bả xong không muốn đục, hoặc với vách gỗ, tôn, kho xưởng.

Đế âm cho thẩm mỹ gọn và bảo vệ đầu dây tốt hơn, nhưng phải lên vị trí từ sớm. Đế nổi linh hoạt, thi công nhanh, nhưng mặt nhô ra khỏi tường một khoảng bằng chiều cao đế.

Bước đầu tiên: xác định kiểu mặt công tắc

Thị trường có hai nhóm hình dạng mặt chính:

  • Mặt vuông (thường gọi kiểu Anh), như dòng S98 của Sino hoặc các dòng mặt vuông của MPE.
  • Mặt chữ nhật (thường gọi kiểu Mỹ), như dòng S18, S19, S68 của Sino hay A60, A70 Plus của MPE.

Khoảng cách lỗ vít trên mặt phải khớp với tai bắt vít của đế. Vì vậy cần chốt dòng công tắc, ổ cắm trước khi mua đế, nhất là ở nhà mới. Nếu chưa chọn dòng mặt, có thể tham khảo bài chọn công tắc ổ cắm cho nhà mới theo từng phòng.

Bảng kích thước đế âm phổ biến

Kích thước dưới đây theo catalogue hãng và trang sản phẩm trên Nhavui.com (dài × rộng × sâu):

Mã đế âm Kích thước Dùng cho
MPE A157V 90 × 80 × 50 mm Mặt nạ vuông MPE, có ngàm kết nối
MPE A157V2 135 × 75 × 50 mm Hộp âm vuông đôi kiểu Anh
Sino S2157 106 × 64 × 40,5 mm Mặt chữ nhật dòng S18, S19, S18C, S18CC, SC (có loại sâu S2157H)
Sino S2157/D 130 × 105 × 40 mm Đế đôi cho mặt chữ nhật
Sino S3157L 82 × 82 × 40 mm Mặt vuông, loại nông
Sino S157R Theo khuôn mặt chữ nhật tiêu chuẩn Đế âm sắt cho mặt chữ nhật (có loại sâu S157RH)

Một số đế như đế âm tự chống cháy Sino S2157 làm từ nhựa tự chống cháy, phù hợp cho nhà ở. Đế âm sắt cứng, chịu va đập khi đổ bê tông, nhưng cần nối đất và chống gỉ tốt.

Bảng kích thước đế nổi phổ biến

Mã đế nổi Kích thước Dùng cho
Sino S238 86 × 86 × 30 mm Mặt vuông dòng S98
Sino CK157RL 120 × 70 × 26 mm Mặt chữ nhật S18, S186, S68 (loại thấp)
Sino CK157RH 120 × 70 × 35 mm Mặt chữ nhật, loại cao
Sino CK157/D 150 × 120 × 30 mm Đế nổi đôi
MPE A6K01 120 × 70 × 33 mm Mặt nạ đơn A60, A70 Plus
MPE A6K01-1 120 × 70 × 28 mm Mặt nạ đơn A60, A70 Plus, loại mỏng

Đế nổi loại thấp cho mặt gọn sát tường hơn; loại cao có nhiều khoảng trống chứa dây hơn, phù hợp khi đấu nhiều dây hoặc dùng thiết bị có thân sâu như ổ cắm USB.

Chọn độ sâu đế theo thiết bị và số dây

  • Đế nông (khoảng 40 mm hoặc thấp hơn): hợp công tắc đơn, ổ cắm thường, tường mỏng hoặc vách ngăn.
  • Đế sâu (khoảng 50 mm hoặc loại có hậu tố H): hợp vị trí đấu nhiều dây đi qua, công tắc nhiều nút, ổ cắm có USB, dimmer, thiết bị thông minh có thân dày.
  • Đế đôi: dùng khi ghép hai thiết bị cạnh nhau trên một vị trí, ví dụ cụm công tắc và ổ cắm đầu giường, thay vì chôn hai đế đơn sát nhau.

Nguyên tắc chung: nếu tường đủ dày, ưu tiên đế sâu hơn một chút để dây không bị gập ép, mặt đóng vào phẳng và dễ bảo trì.

Thời điểm lắp và cách lắp đúng

Đế âm lắp ở giai đoạn đi điện âm, sau khi đục tường và trước khi trát:

  • Lấy dấu cao độ thống nhất toàn nhà, ví dụ công tắc khoảng 1,2–1,4 m, ổ cắm khoảng 0,3–0,4 m so với sàn hoàn thiện, theo bản vẽ điện của công trình.
  • Chôn đế thẳng, mép đế ngang bằng hoặc thụt nhẹ so với mặt vữa hoàn thiện; không để đế lồi ra hoặc thụt quá sâu.
  • Bịt miệng đế bằng giấy hoặc nắp tạm để vữa không lọt vào, giữ đế sạch tới khi lắp mặt.
  • Ống luồn đi vào đế qua lỗ chờ, có đầu nối phù hợp để vữa không chui vào ống.

Đế nổi bắt sau khi tường hoàn thiện, ở giai đoạn lắp thiết bị điện. Dùng nở nhựa và vít phù hợp, cân bằng bằng thước thủy, đưa ống luồn hoặc nẹp vào đúng lỗ chờ trên đế.

Lỗi thường gặp khi chọn và lắp đế

  • Mua đế khác hãng với mặt: lỗ vít lệch, phải khoan thêm hoặc mặt bị cong vênh.
  • Chôn đế lệch nghiêng: mặt lắp bị xiên, rất khó sửa sau khi đã sơn bả.
  • Chôn đế quá sâu: vít mặt không với tới, phải dùng vít dài hoặc vòng đệm tạm bợ.
  • Dùng đế nông cho thiết bị dày: dây bị ép, mặt không đóng sát tường, có nguy cơ lỏng mối nối.
  • Để vữa lọt vào đế: mất tai bắt vít, phải đục thay đế.

Câu hỏi thường gặp

Đế âm của hãng này có dùng được cho mặt hãng khác không?
Chỉ khi kích thước và khoảng cách lỗ vít trùng khớp. Để chắc chắn, nên dùng đế cùng hãng, cùng dòng với mặt hoặc đối chiếu catalogue trước khi mua.

Tường đã hoàn thiện muốn thêm ổ cắm thì dùng đế gì?
Dùng đế nổi cùng dòng với mặt, đi dây trong nẹp hoặc ống nổi. Cách này không phải đục tường và sơn lại.

Đế nhựa và đế sắt nên chọn loại nào?
Nhà ở thông thường dùng đế nhựa tự chống cháy là phổ biến, nhẹ và không gỉ. Đế sắt cứng, chịu va đập khi đổ bê tông, nhưng cần xử lý chống gỉ và nối đất.

Ổ cắm đôi cần đế gì?
Tùy dòng mặt: có loại ổ cắm đôi lắp trên đế đơn chữ nhật, có loại cần đế đôi. Xem mã đế khuyến nghị trong catalogue của dòng ổ cắm đó.

Kết luận

Chọn đế công tắc theo đúng mặt sẽ lắp, chọn độ sâu theo thiết bị và số dây, đế âm chôn ở giai đoạn đi điện âm còn đế nổi bắt khi tường đã hoàn thiện. Anh chị có thể xem các mẫu đế âm và đế nổi của MPE, Sino, Panasonic tại Nhavui.com, hoặc gửi danh sách mặt công tắc để Nhavui tư vấn chọn đế đồng bộ. Phần hộp nối, co nối ống điện đi kèm có thể xem thêm bài co nối, hộp nối và kẹp ống điện cần mua những gì.