Trả lời nhanh: chọn tiết diện dây theo ba bước. (1) Tính dòng điện của mạch: I = P ÷ U (một pha 220 V). (2) Chọn aptomat có dòng định mức lớn hơn hoặc bằng dòng tải và dây có khả năng mang dòng lớn hơn dòng định mức aptomat. (3) Kiểm tra sụt áp theo chiều dài dây. Theo catalogue kỹ thuật Cadivi, dây CV 1,5 mm² có dòng định mức 20 A và dây 2,5 mm² là 27 A ở điều kiện tham chiếu; khi dây đi trong ống âm tường, đi chung nhiều mạch hoặc tuyến dài, khả năng thực tế thấp hơn, nên mạch ổ cắm thường dùng 2,5 mm² với MCB 16 A, còn 1,5 mm² hợp với mạch đèn tải nhẹ, tuyến ngắn.

Bài cách chọn dây đơn Cadivi CV/LF cho điện âm tường nhà phố đã có bảng chọn nhanh theo từng mạch. Bài này đi sâu hơn một bước: cách tự kiểm tra xem một mạch cụ thể nên dùng 1,5 hay 2,5 mm², dựa trên tải, chiều dài và aptomat.

Vì sao không nên chọn dây chỉ theo thói quen

Quy ước “đèn đi dây 1,5, ổ cắm đi dây 2,5” đúng với phần lớn nhà phố, nhưng không phải lúc nào cũng đủ. Cùng một dây 2,5 mm², mạch ổ cắm phòng ngủ gần tủ điện chạy rất nhẹ nhàng, còn mạch ổ cắm bếp dài, cắm ấm siêu tốc và lò vi sóng cùng lúc có thể bị nóng dây hoặc sụt áp. Ngược lại, mạch đèn LED cả tầng chỉ vài trăm watt thì dây 1,5 mm² dư khả năng mang dòng.

Trang sản phẩm dây điện đơn Cadivi CV/LF cũng lưu ý: dây 2,5 mm² không có một mức công suất cố định. Khả năng chịu tải phụ thuộc cách lắp đặt, nhiệt độ môi trường, số mạch đi chung và chiều dài tuyến. Vì vậy cần tính theo điều kiện tải thay vì nhớ một con số “2,5 mm² chịu được bao nhiêu kW”.

Bước 1: Tính dòng điện của từng mạch

Với điện một pha 220 V, dòng điện gần đúng của mạch là I = P ÷ 220, trong đó P là tổng công suất các thiết bị có thể chạy cùng lúc trên mạch đó. Với thiết bị có động cơ (máy bơm, máy lạnh), nên lấy dòng ghi trên nhãn thiết bị thay vì chia công suất.

Ví dụ mạch Tổng công suất chạy cùng lúc Dòng điện ước tính
Đèn LED một tầng 300 W ≈ 1,4 A
Ổ cắm phòng ngủ (sạc, quạt, tivi) 600 W ≈ 2,7 A
Ổ cắm bếp (ấm siêu tốc + lò vi sóng) 3.000 W ≈ 13,6 A
Bình nóng lạnh 2.500 W ≈ 11,4 A

Các con số trên chỉ là ví dụ; khi thiết kế, cộng công suất theo danh sách thiết bị từng phòng và tính dư cho thiết bị mua sau.

Bước 2: Phối hợp dây với aptomat

Nguyên tắc chung của thiết kế điện là: dòng tải ≤ dòng định mức aptomat ≤ khả năng mang dòng của dây. Aptomat bảo vệ dây, nên dây phải chịu được dòng mà aptomat cho phép đi qua. Nếu lắp MCB 20 A cho dây 1,5 mm² đi âm tường, dây có thể nóng trước khi aptomat kịp ngắt.

Số liệu tham chiếu trong catalogue kỹ thuật Cadivi (bảng dây điện lực CV, nhiệt độ không khí 30°C, nhiệt độ ruột dẫn tối đa 70°C):

Tiết diện CV Dòng định mức (A) Độ sụt áp (mV/A/m) Điện trở ruột tối đa ở 20°C (Ω/km)
1,5 mm² 20 25 12,1
2,5 mm² 27 15 7,41
4 mm² 37 9,5 –

Đây là dòng ở điều kiện tham chiếu của hãng. Khi dây đi trong ống luồn âm tường, nhiều mạch đi chung một ống hoặc nhiệt độ trong trần cao hơn 30°C, khả năng mang dòng phải nhân hệ số giảm theo tiêu chuẩn lắp đặt (IEC 60364-5-52 và tài liệu của nhà sản xuất). Đó là lý do trong nhà phố, người ta thường giữ khoảng dự phòng: dây 1,5 mm² đi với MCB 10 A, dây 2,5 mm² đi với MCB 16 A. Cách chọn đường cong aptomat xem thêm bài MCB đường cong B, C, D chọn loại nào cho nhà ở.

Bước 3: Kiểm tra sụt áp theo chiều dài dây

Dây càng dài, điện áp ở cuối dây càng giảm. Catalogue Cadivi đưa ra cách tính: sụt áp (V) = mV/A/m × dòng điện (A) × chiều dài (m) ÷ 1.000, và khuyến nghị sụt áp không vượt 2,5% điện áp danh định, tức khoảng 5,5 V với điện một pha 220 V.

Trường hợp Tính toán Kết quả
Dây 1,5 mm², dòng 10 A, dài 20 m 25 × 10 × 20 ÷ 1.000 5,0 V – vừa đạt
Dây 2,5 mm², dòng 16 A, dài 25 m 15 × 16 × 25 ÷ 1.000 6,0 V – vượt 5,5 V
Dây 4 mm², dòng 16 A, dài 25 m 9,5 × 16 × 25 ÷ 1.000 3,8 V – đạt

Ví dụ thứ hai cho thấy: ngay cả dây 2,5 mm² cũng có thể không đủ nếu mạch ổ cắm bếp dài 25 m và chạy gần hết 16 A. Khi đó có ba hướng xử lý: tăng lên 4 mm², chia mạch thành hai nhánh ngắn hơn, hoặc đặt tủ điện phụ gần khu vực tải lớn.

Khi nào dùng 1,5 mm², khi nào dùng 2,5 mm²

  • Dây 1,5 mm²: mạch đèn LED, quạt trần, mạch điều khiển, tuyến ngắn, dòng tải nhỏ; đi kèm MCB 6–10 A.
  • Dây 2,5 mm²: mạch ổ cắm phòng, ổ cắm thông dụng 10–16 A, mạch đèn dài hoặc có nhiều đèn công suất lớn; đi kèm MCB 16 A.
  • Cần tính riêng (thường từ 4 mm²): bình nóng lạnh, bếp từ, máy lạnh công suất lớn, ổ cắm bếp tuyến dài, đường trục cấp cho tủ tầng.

Mỗi thiết bị công suất lớn nên có mạch riêng. Chọn ổ cắm cũng phải tương ứng với dòng định mức của mạch, xem bài chọn công tắc ổ cắm 10A, 16A hay 20A.

Lưu ý khi mua và đi dây

  • Dây Cadivi CV/LF cấp điện áp 0,6/1 kV, ruột đồng 7 sợi (1,5 mm²: 7/0,52 mm; 2,5 mm²: 7/0,67 mm), bán cuộn 100 m. Kiểm tra tiết diện in trên vỏ dây và tem cuộn khi nhận hàng.
  • Không dồn quá nhiều dây vào một ống luồn; mạch lớn nên đi ống riêng để giảm nóng.
  • Đo cách điện và kiểm tra hoạt động aptomat trước khi trát tường.

Câu hỏi thường gặp

Dây 2,5 mm² chịu được bao nhiêu kW?

Không có một con số cố định. Catalogue Cadivi ghi dòng định mức 27 A ở điều kiện tham chiếu, nhưng thực tế phụ thuộc cách đi dây, nhiệt độ, số mạch đi chung và chiều dài. Trong nhà phố, dây 2,5 mm² thường được bảo vệ bằng MCB 16 A.

Có nên đi toàn bộ nhà bằng dây 2,5 mm² cho chắc?

Có thể dùng cho mạch đèn để thống nhất vật tư, nhưng không thay được việc tính riêng cho các tải lớn. Bình nóng lạnh, bếp từ và tuyến dài vẫn cần kiểm tra sụt áp và có thể phải dùng dây lớn hơn.

Dây 1,5 mm² có dùng cho ổ cắm được không?

Chỉ nên dùng cho ổ cắm tải rất nhẹ, tuyến ngắn và được bảo vệ bằng aptomat dòng thấp tương ứng. Với ổ cắm thông dụng, dây 2,5 mm² an toàn hơn vì người dùng có thể cắm thiết bị công suất lớn bất kỳ lúc nào.

Dây LF khác dây thường thế nào?

LF là ký hiệu vỏ PVC không chì, không phải dây chống cháy. Khả năng mang dòng vẫn tra theo tiết diện và điều kiện lắp đặt.

Kết luận

Chọn dây 1,5 hay 2,5 mm² theo ba bước: tính dòng tải, phối hợp với aptomat và kiểm tra sụt áp theo chiều dài. Mạch đèn tải nhẹ dùng 1,5 mm², ổ cắm thông dụng dùng 2,5 mm² với MCB 16 A, còn tải lớn và tuyến dài cần tính riêng. Xem dây điện Cadivi chính hãng và các loại dây khác tại danh mục Dây & Cáp điện trên Nhavui.com, hoặc gửi danh sách thiết bị để Nhavui hỗ trợ dự trù dây và aptomat cho từng mạch.