Trả lời nhanh: PN là áp suất danh nghĩa tính bằng bar ở 20°C. PN10 có thành ống mỏng nhất, dùng cho đường nước lạnh. PN16 dày hơn, dùng cho nước lạnh áp cao hoặc nước ấm. PN20 dày nhất, là lựa chọn phổ biến cho đường nước nóng từ bình nóng lạnh, năng lượng mặt trời tới sen, lavabo. Cùng một cỡ Ø, đường kính ngoài giống nhau nên phụ kiện hàn chung được, chỉ khác độ dày thành và đường kính trong.
Với nhà phố thông thường, cách làm an toàn là dùng PN20 cho toàn bộ đường nóng và PN10 hoặc PN16 cho đường lạnh, tùy áp lực bơm.
PN nghĩa là gì
PN (Pressure Nominal) là cấp áp suất danh nghĩa. PN10 tương ứng 10 bar, PN20 tương ứng 20 bar, nhưng đó là khi nước ở khoảng 20°C. Nhựa PP-R mềm dần khi nóng, nên ở 60–70°C áp suất làm việc cho phép của cùng một ống giảm đi đáng kể. Đây là lý do đường nóng cần ống dày hơn hẳn đường lạnh dù áp lực nước trong nhà không đến 10 bar.
Ống PPR của các hãng phổ biến được sản xuất theo tiêu chuẩn DIN 8077 và DIN 8078; Dekko còn công bố thêm ISO 15874. Nhiệt độ làm việc tối đa hãng công bố là 95°C, ví dụ ống PP-R Hoa Sen ghi 0–95°C và ống PP-R Dekko ghi tối đa 95°C. Vì vậy, khi so sánh hai hãng, đừng chỉ nhìn chữ PN mà nên xem cả độ dày thành ống in trên thân. Muốn tra áp suất làm việc ở từng mức nhiệt và tuổi thọ, cần xem bảng trong catalogue của chính hãng.
So sánh độ dày thành ống theo cấp PN
Theo thông số ống PPR Đệ Nhất:
| Cỡ ống | PN10 | PN16 | PN20 |
|---|---|---|---|
| Ø20 | 2,3 mm | 2,8 mm | 3,4 mm |
| Ø25 | 2,8 mm | 3,5 mm | 4,2 mm |
| Ø32 | 2,9 mm | 4,4 mm | 5,4 mm |
Thành dày hơn giúp chịu nhiệt áp tốt hơn nhưng đường kính trong nhỏ lại. Ví dụ Ø20 PN20 có lòng ống hẹp hơn Ø20 PN10 khoảng 2,2 mm. Với tuyến dài cấp nhiều thiết bị, nên tăng một cỡ ống thay vì chỉ tăng cấp PN.
Chọn PN theo từng đường ống trong nhà
| Vị trí | Cấp PN gợi ý | Lý do |
|---|---|---|
| Đường lạnh từ bồn mái xuống | PN10 | Áp thấp, nước nguội |
| Đường lạnh sau bơm tăng áp | PN10–PN16 | Áp cao hơn, chọn theo bơm |
| Đường nóng từ bình nóng lạnh | PN20 | Nhiệt cao, chạy liên tục |
| Đường nóng năng lượng mặt trời | PN20 | Nước có lúc rất nóng |
Không phải hãng nào cũng có đủ ba cấp. Ống PP-R Bình Minh trên Nhavui có PN10 và PN20, vật liệu PP-R80, cây 4 m, cỡ Ø20 đến Ø200. Dekko và Đệ Nhất có đủ PN10, PN16, PN20.
Nhận biết cấp PN khi mua
- Đọc dòng in trên thân ống: có tên hãng, cỡ Ø, độ dày và chữ PN. Đây là cách chắc chắn nhất.
- Nhìn chỉ màu: nhiều hãng in chỉ đỏ cho ống nóng, chỉ xanh cho ống lạnh. Đệ Nhất ghi màu xanh lá, chỉ đỏ hoặc chỉ xanh dương. Tuy vậy quy ước màu không giống nhau giữa các hãng, nên vẫn phải đọc chữ PN.
- So độ dày ở đầu cắt: cùng cỡ Ø, ống PN20 thành dày rõ hơn PN10.
Lưu ý khi hàn và lắp ống PPR
- Hàn nhiệt ống và phụ kiện cùng hệ PP-R. Nên dùng phụ kiện cùng hãng, ví dụ phụ kiện PPR của Bình Minh, Dekko.
- Phụ kiện ren nối với vòi, sen nên dùng loại có lõi ren đồng, quấn băng keo non đúng chiều.
- Không hàn quá lâu làm thắt lòng ống, không xoay ống khi đang ghép mối hàn.
- Ống PPR giãn nở theo nhiệt. Hoa Sen công bố hệ số 0,15 mm/m°C, nên đường nóng chạy nổi phải có khoảng trống và kẹp đỡ hợp lý.
- Thử áp toàn hệ trước khi đổ vữa, ốp lát.
Câu hỏi thường gặp
Dùng PN20 cho cả đường lạnh có được không?
Được, an toàn hơn nhưng tốn chi phí hơn và lòng ống nhỏ hơn. Nhiều nhà chọn PN20 cho toàn bộ để tránh nhầm khi thi công.
Ống PN10 có dùng cho nước nóng được không?
Không nên. PN10 thành mỏng, khi nước nóng chạy lâu dài có nguy cơ phồng, rò mối hàn.
Phụ kiện PN20 có hàn được với ống PN10 không?
Cùng cỡ Ø thì đường kính ngoài như nhau nên hàn được. Phụ kiện PPR thường làm theo cấp cao, ví dụ phụ kiện Bình Minh trên Nhavui ghi PN20.
Ống PPR có thay được ống PVC thoát nước không?
Không nên. PPR dùng cho cấp nước có áp; thoát nước dùng ống PVC, uPVC theo đúng cỡ.
Kết luận
Nhớ nguyên tắc: nước lạnh PN10 hoặc PN16, nước nóng PN20, cùng cỡ Ø thì phụ kiện dùng chung. Đọc dòng in trên thân ống để chắc chắn đúng cấp và chọn cùng hãng cho ống, phụ kiện. Xem các dòng Bình Minh, Dekko, Hoa Sen, Đệ Nhất trong danh mục ống nhựa PPR chịu nhiệt hoặc gửi bản vẽ cấp nước cho Nhavui.com để được bóc khối lượng.