Trả lời nhanh: ống luồn PVC cứng dùng cho các tuyến đi thẳng âm tường, âm sàn bê tông và trên trần, vì chịu lực nén tốt, giữ tuyến gọn và dễ rút thay dây sau này. Ống ruột gà (ống luồn đàn hồi) dùng cho đoạn cần uốn nhiều, đi trong trần và đoạn nối từ ống cứng vào đèn, thiết bị. Trong nhà phố, cách làm phổ biến là dùng ống cứng cho tuyến chính và chỉ dùng ruột gà ở đoạn cuối, ngắn và dễ kiểm tra.

Các ví dụ thông số trong bài lấy từ các mẫu đang có trong danh mục ống luồn và phụ kiện điện trên Nhavui.com, gồm Sino, MPE và Dekko.

Ống luồn cứng và ống ruột gà khác nhau ở cấu tạo

Ống luồn cứng là ống PVC thành trơn, dạng cây thẳng. Các mẫu phổ biến dài 2,92 m mỗi cây, đường kính ngoài Ø16, Ø20, Ø25, Ø32 mm. Thành ống dày hơn nên ống giữ được hình dạng khi bị đè, chèn vữa hoặc đổ bê tông.

Ống ruột gà có thành mỏng dạng gợn sóng, bán theo cuộn. Ví dụ ống đàn hồi Sino SP90xxHW có thành 0,5–0,7 mm, cuộn 50 m với Ø16 và Ø20, 40 m với Ø25, 25 m với Ø32. Thân gợn sóng giúp ống uốn bằng tay, đi theo khung trần hoặc vòng qua vật cản mà không cần phụ kiện co nối.

Cả hai loại đều làm từ nhựa PVC cách điện. Nhiều dòng còn ghi tự chống cháy hoặc chống cháy lan; khi mua cần xem đúng mã trên thân ống vì cùng một hãng có thể có dòng thường và dòng chống cháy.

Bảng so sánh nhanh hai loại ống luồn

Cấp lực nén 320N, 750N và 1250N nghĩa là gì

Con số in trên ống luồn cứng là cấp chịu lực nén. Số càng lớn, thành ống càng dày và càng chịu được tải đè khi thi công. So sánh hai dòng Sino cùng đường kính:

Theo hướng dẫn của Sino, ống luồn tròn cứng SP 320N dùng đi dây âm tường gạch, trên trần thạch cao và lắp nổi trong nhà; dòng 750N dùng âm sàn bê tông và tường chịu lực. Một số hãng như Dekko (Đệ Nhất) còn có ống lực nén 1250N cho vị trí cần chịu lực cao hơn. Dòng 320N và 750N đạt các tiêu chuẩn BS 6099-2-2, BS EN 61386-21 theo thông số đăng trên trang sản phẩm.

Vị trí nào dùng ống cứng, vị trí nào dùng ruột gà

• Âm sàn bê tông: dùng ống cứng 750N trở lên. Ống nằm dưới thép và bê tông, người đi lại, xe rùa chạy qua trước khi đổ, ống mỏng dễ bẹp làm tắc tuyến.
• Âm tường gạch: ống cứng 320N là đủ trong đa số trường hợp; đoạn chuyển từ sàn lên tường dùng co hoặc uốn bằng lò xo.
• Trên trần bê tông, trước khi đóng trần thạch cao: tuyến chính nên là ống cứng, cố định bằng kẹp; ruột gà dùng cho đoạn ngắn từ hộp nối xuống đèn âm trần, đèn ốp.
• Nối vào thiết bị: máy nước nóng, quạt hút, đèn trang trí, chỗ cần chừa độ dư để tháo lắp thì ruột gà tiện hơn.
• Lắp nổi: ưu tiên ống cứng hoặc nẹp, đi thẳng hàng, cố định bằng kẹp.

MPE lưu ý với dòng ống đàn hồi CT: cần kiểm tra điều kiện sử dụng của đúng model và thiết kế trước khi bố trí âm sàn, chôn ngầm hoặc ngoài trời, và không gập hay ép bẹp tuyến ống. Vì vậy không nên dùng ruột gà thay ống cứng chỉ để tiết kiệm co nối.

Chọn đường kính ống theo số dây

Trang sản phẩm Sino gợi ý: Ø16 cho khoảng 2–3 dây 1,5 mm², Ø20 cho khoảng 3–4 dây 2,5 mm², Ø25–Ø32 cho dây trục và tuyến nhiều dây. Nguyên tắc chung là không luồn quá 40% tiết diện ống và tách riêng ống điện với ống tín hiệu như mạng, camera.

Với tuyến có nhiều khúc cua hoặc dài, nên tăng một cỡ ống để kéo dây dễ hơn. Ống ruột gà có lòng gợn sóng nên ma sát lớn hơn ống trơn; tuyến ruột gà dài và nhiều vòng uốn là nguyên nhân thường gặp khiến kéo dây bị kẹt. Cách chọn tiết diện dây cho từng mạch có trong bài điện âm và vật tư kỹ thuật phần thô.

Uốn ống cứng đúng cách thay vì dùng ruột gà

Nhiều đội thợ dùng ruột gà ở mọi góc chỉ vì ngại uốn ống cứng. Thực tế ống PVC cứng có thể uốn nguội bằng lò xo: luồn lò xo vào trong ống tại vị trí cần cong, uốn từ từ theo bán kính mong muốn rồi rút lò xo ra và kiểm tra lòng ống còn thông.

Lò xo phải đúng cỡ ống và đúng dòng lực nén. Ví dụ lò xo uốn ống MPE BS Series dài 55 cm có các mã BS-16, BS-20, BS-25 và riêng Ø32 chia thành BS-32/320 cho ống 320N và BS-32/750 cho ống 750N. Không gập gắt, không dùng lửa hơ trực tiếp, và theo lưu ý của MPE thì không mặc định dùng lò xo này cho ống 1250N khi chưa xác nhận.

Tính số lượng và phụ kiện đi kèm

• Ống cứng: đo tổng chiều dài tuyến theo bản vẽ, cộng khoảng 10% hao hụt, chia cho chiều dài mỗi cây (2,92 m với các mẫu Sino và MPE nêu trên).
• Ống ruột gà: chọn cỡ cuộn theo đường kính, ví dụ ống ruột gà MPE màu trắng A9016CT và A9020CT cuộn 50 m, A9025CT 40 m, A9032CT 25 m.
• Phụ kiện: khớp nối, co, tê, hộp nối tròn hoặc vuông, kẹp đỡ (khoảng 0,8–1 m một kẹp khi lắp nổi theo gợi ý Sino). Phụ kiện phải cùng đường kính và nên cùng hệ với ống.

Câu hỏi thường gặp

Có thể đi toàn bộ nhà bằng ống ruột gà không?
Không nên. Ruột gà chịu nén kém, kéo dây khó khi tuyến dài và dễ bẹp khi đổ bê tông. Nên dùng ống cứng cho tuyến chính, ruột gà cho đoạn ngắn cần uốn hoặc nối vào thiết bị.

Âm tường có cần dùng ống 750N không?
Tường gạch thông thường dùng 320N theo hướng dẫn Sino. Tường chịu lực, sàn bê tông hoặc vị trí bị đè nhiều thì dùng 750N.

Ống luồn màu trắng và màu cam khác nhau gì?
Một số hãng sản xuất nhiều màu để phân biệt hệ thống, ví dụ Sino nhận đặt màu đỏ, cam, vàng, xanh theo mã. Màu không quyết định cấp lực nén; cấp lực nén phải đọc trên thân ống.

Ống luồn điện có dùng chung cho dây mạng được không?
Nên tách ống điện và ống tín hiệu riêng để giảm nhiễu và dễ bảo trì.

Kết luận

Ống luồn PVC cứng là lựa chọn chính cho tuyến âm tường, âm sàn và tuyến trục trên trần; ống ruột gà là phụ kiện cho đoạn uốn ngắn và đoạn nối vào thiết bị. Chọn đúng cấp lực nén 320N hay 750N theo vị trí, chọn cỡ ống theo số dây và chuẩn bị lò xo uốn, phụ kiện cùng hệ sẽ giúp tuyến điện bền và dễ thay dây sau này. Cần báo giá ống luồn Sino, MPE, Dekko theo khối lượng công trình, liên hệ Nhavui.com để được tư vấn.