Trả lời nhanh: Cách phân biệt chính xác nhất là xem độ hút nước ghi trên thùng gạch. Theo ISO 13006 (TCVN 7745 cho gạch ép bán khô), gạch porcelain (gạch sứ) thuộc nhóm BIa, độ hút nước ≤ 0,5%; gạch "granite" bán ở Việt Nam thực chất là gạch porcelain, thường là loại xương đồng chất, cũng có độ hút nước ≤ 0,5%; gạch ceramic có xương xốp hơn, độ hút nước cao hơn (nhóm BIb đến BIII). Gạch càng ít hút nước càng cứng, bền, hợp lát nền nơi đi lại nhiều hoặc ẩm ướt.
Bài viết giải thích các nhóm gạch theo tiêu chuẩn, khác biệt về xương, bề mặt, cách kiểm tra khi mua và gợi ý chọn gạch nền cho từng khu vực trong nhà phố.
Phân loại gạch theo độ hút nước
Tiêu chuẩn quốc tế ISO 13006 chia gạch gốm ốp lát theo phương pháp tạo hình (A: đùn ép, B: ép bán khô) và độ hút nước E. Gạch lát nền phổ biến trên thị trường là gạch ép bán khô (nhóm B):
| Nhóm | Độ hút nước E | Tên gọi thường gặp |
|---|---|---|
| BIa | E ≤ 0,5% | Porcelain, gạch sứ, "granite" |
| BIb | 0,5% < E ≤ 3% | Thường gọi là bán sứ (semi-porcelain) |
| BIIa | 3% < E ≤ 6% | Ceramic lát nền chất lượng khá |
| BIIb | 6% < E ≤ 10% | Ceramic |
| BIII | E > 10% | Ceramic ốp tường (gạch men xương xốp) |
Tên thương mại như "bán sứ", "granite", "thạch anh" không phải tên trong tiêu chuẩn. Vì vậy, khi so sánh hai mẫu gạch, hãy so nhóm và độ hút nước in trên thùng hoặc trong catalogue của hãng.
Gạch porcelain là gì?
Porcelain được làm từ đất sét trắng, tràng thạch (fenspat) nghiền mịn, ép ở lực lớn và nung ở nhiệt độ cao nên xương gạch đặc chắc, ít lỗ rỗng. Đặc điểm:
- Độ hút nước rất thấp, chịu lực, chịu mài mòn tốt.
- Có nhiều bề mặt: men bóng, men mờ (matt), mài bóng, nhám chống trơn.
- Dùng tốt cho phòng khách, phòng ngủ, bếp, sảnh, ban công và cả khu ngoài trời nếu chọn bề mặt phù hợp.
Ví dụ: gạch lát nền Viglacera ECOS600 60x60 porcelain men bóng được hãng xếp vào chủng loại porcelain (granite), bề mặt polish; Royal 612400029 là porcelain khổ lớn 60x120 men mờ.
Gạch granite trên thị trường thực chất là gì?
"Granite" ở đây không phải đá granite tự nhiên mà là tên gọi quen thuộc của gạch porcelain, ban đầu dùng cho loại xương đồng chất (màu và vân xuyên suốt từ mặt đến đáy, mài bóng mà không cần lớp men). Hiện nay có nhiều biến thể:
- Granite đồng chất, mài bóng: mặt gạch sứt mẻ khó lộ màu xương khác.
- Granite men: xương porcelain, phủ men in vân đá; bề mặt có thể bóng kính hoặc men khô mờ.
- Granite nhám, hạt mè, thạch anh: dành cho nơi đi lại nhiều, cần chống trơn và chống mài mòn.
Ví dụ trên Nhavui: gạch lát nền Bạch Mã HMP60901 60x60 granite bóng kính, Bạch Mã HS60001 granite men khô mờ, hay Taicera G68001 thạch anh nhám hạt mè cho khu đông người qua lại.
Gạch ceramic và bán sứ khác gì?
Ceramic có xương làm từ đất sét thường, nung ở nhiệt độ thấp hơn porcelain, xương xốp hơn và độ hút nước cao hơn. Ưu điểm là nhẹ, dễ cắt, giá dễ tiếp cận, nhiều mẫu men; nhược điểm là kém chịu lực và chịu mài mòn hơn, men mặt mẻ sẽ lộ xương khác màu.
Gạch "bán sứ" nằm ở giữa: cứng hơn ceramic thường nhưng chưa đạt mức hút nước của porcelain. Ví dụ gạch lát nền Royal VG6800 60x60 bán sứ men bóng được mô tả là cứng hơn ceramic thông thường, phù hợp lát nền nhà ở dân dụng. Độ hút nước cụ thể cần xem trên thùng gạch.
Bảng so sánh nhanh khi chọn gạch nền
| Tiêu chí | Porcelain / granite | Bán sứ | Ceramic |
|---|---|---|---|
| Độ hút nước | ≤ 0,5% | Trung gian (xem thùng) | Cao hơn |
| Độ cứng, chịu mài mòn | Cao | Khá | Trung bình |
| Trọng lượng | Nặng | Trung bình | Nhẹ |
| Khu vực hợp | Mọi phòng, sảnh, ban công, ngoài trời | Phòng ở, nhà cho thuê | Tường, phòng ít đi lại |
| Thi công | Nên dùng keo dán gạch | Keo hoặc vữa theo hãng | Dễ cắt, dễ dán |
Cách kiểm tra khi mua tại cửa hàng
- Đọc thùng gạch: nhóm BIa, BIb..., độ hút nước, kích thước, độ dày, tiêu chuẩn áp dụng.
- Xem mặt sau và cạnh: porcelain đồng chất có màu xương giống mặt; gạch men thấy rõ lớp men tách với xương.
- Cân nhắc trọng lượng: cùng kích thước và độ dày, porcelain nặng hơn ceramic.
- Nhỏ vài giọt nước vào mặt sau (phần không men): ceramic thấm nhanh, porcelain gần như không thấm. Đây chỉ là cách kiểm tra sơ bộ.
- Chọn bề mặt theo khu vực: phòng tắm, ban công, bậc thềm nên dùng mặt nhám hoặc gạch chống trơn như Bạch Mã M6001 porcelain mặt nhám.
Gạch hút nước thấp bám kém với vữa xi măng thông thường, nên dùng keo dán gạch; xem bài Keo dán gạch và vữa truyền thống: Khi nào dùng?
Câu hỏi thường gặp
Gạch granite và porcelain loại nào tốt hơn?
Về bản chất cùng là gạch xương sứ hút nước thấp. Hãy so sánh độ hút nước, độ dày, bề mặt và độ đồng đều kích thước của từng mẫu cụ thể thay vì so tên gọi.
Lát phòng khách nên chọn gạch bóng hay mờ?
Gạch bóng giúp phòng sáng, rộng hơn nhưng dễ lộ vết chân, dễ trơn khi ướt. Gạch men mờ êm mắt, ít lộ vết bẩn. Nhà có người già, trẻ nhỏ nên ưu tiên bề mặt mờ.
Gạch ceramic có lát nền được không?
Được với phòng ít đi lại nếu nhà sản xuất ghi dùng lát nền. Khu vực ẩm ướt, đi lại nhiều nên chọn porcelain.
Gạch bán sứ có phải là porcelain không?
Không. Bán sứ có độ hút nước cao hơn porcelain; xem thông số trên thùng để biết chính xác nhóm.
Lời khuyên chọn mua
Xác định khu vực lát, chọn nhóm hút nước phù hợp, rồi mới chọn màu, vân và bề mặt. Mua dư 5–10% để cắt và dự phòng, cùng lô sản xuất để đồng màu. Xem các mẫu gạch porcelain, granite, bán sứ Viglacera, Bạch Mã, Royal, Taicera, Ý Mỹ trên Nhavui.com, hoặc gửi diện tích từng phòng để Nhavui tư vấn mẫu và số lượng.