Trả lời nhanh: chọn máy bơm theo 3 bước: (1) xác định nhiệm vụ của bơm là đẩy lên bồn mái hay tăng áp cho thiết bị; (2) tính cột áp cần bằng chênh cao từ mặt nước hút đến điểm xả cộng phần tổn thất đường ống và áp cần tại vòi; (3) ước lượng lưu lượng cần theo số thiết bị dùng cùng lúc hoặc thời gian muốn bơm đầy bồn. Sau đó chọn bơm có điểm làm việc đáp ứng cả hai thông số, không chỉ nhìn công suất W.

Nếu anh chị chưa rõ nhà mình cần bơm đẩy cao hay bơm tăng áp, đọc trước bài bơm tăng áp và bơm đẩy cao: loại nào cho nhà phố. Bài này đi sâu vào cách đọc và tính thông số.

Bước 1: Xác định nhiệm vụ của máy bơm

• Bơm cấp lên bồn mái: chỉ cần đưa đủ nước lên bồn trong thời gian hợp lý; áp tại vòi do chênh cao từ bồn tạo ra. Thông số quan trọng là độ cao đẩy và lưu lượng ở độ cao đó.
• Bơm tăng áp cho thiết bị: phải giữ áp đủ mạnh khi mở vòi sen, máy giặt, bình nóng lạnh. Thông số quan trọng là áp bật tắt hoặc áp cài đặt và lưu lượng khi nhiều thiết bị chạy cùng lúc.
• Bơm hút giếng, bể ngầm sâu: cần xem độ hút sâu. Bơm ly tâm đặt trên mặt đất thường chỉ hút được vài mét đến khoảng 8–9 m theo thông số hãng.

Tổng quan các dòng bơm phổ biến cho nhà ở có trong bài các dòng máy bơm nước cho nhà phố.

Bước 2: Tính cột áp cần thiết

Cột áp là khả năng tạo áp của bơm, quy ra mét cột nước. Cột áp cần cho công trình gồm ba phần:

• Chênh cao hình học: từ mặt nước thấp nhất trong bể hút đến điểm xả cao nhất (miệng bồn mái hoặc vòi cao nhất).
• Tổn thất đường ống: ma sát trong ống, co, tê, van. Ống dài, nhỏ, nhiều co thì tổn thất lớn.
• Áp dư tại điểm dùng: với bơm tăng áp, là áp cần tại vòi sen hay máy giặt. Quy đổi gần đúng: 1 kgf/cm² tương đương khoảng 10 m cột nước.

Ví dụ minh họa: nhà 4 tầng, mặt nước bể ngầm đến miệng bồn mái chênh khoảng 14 m. Nếu cộng thêm khoảng 20–30% cho tổn thất đường ống và phụ kiện, cột áp cần vào khoảng 17–18 m. Lúc này nên chọn bơm có độ cao đẩy lớn hơn con số đó một khoảng dư, thay vì so với cột áp tối đa, vì ở cột áp tối đa lưu lượng gần như bằng không. Nhà có tuyến ống rất dài hoặc nhiều tầng hơn nên nhờ kỹ thuật tính tổn thất cụ thể.

Bước 3: Ước lượng lưu lượng theo nhu cầu

Lưu lượng là lượng nước bơm cung cấp mỗi phút. Có hai cách ước lượng tùy nhiệm vụ:

• Bơm lên bồn: lấy dung tích bồn chia cho thời gian muốn bơm đầy. Ví dụ bồn 1.500 lít, muốn đầy trong khoảng 60 phút thì cần khoảng 25 lít/phút ở độ cao thực tế.
• Bơm tăng áp: cộng lưu lượng của các thiết bị có thể dùng cùng lúc, ví dụ hai vòi sen và một máy giặt. Lưu lượng từng thiết bị nên lấy từ thông số của chính thiết bị đó; tổng này là lưu lượng bơm cần duy trì ở mức áp mong muốn.

Lưu ý: lưu lượng ghi trên trang sản phẩm thường là lưu lượng lớn nhất, đạt được khi cột áp thấp. Khi bơm lên cao, lưu lượng thực tế giảm theo đường đặc tính của bơm. Nếu hãng có biểu đồ cột áp – lưu lượng (đường Q–H), hãy tra điểm có cột áp bằng con số tính ở bước 2.

Đối chiếu với thông số các mẫu trên Nhavui

Áp vào ví dụ trên: nhà cần khoảng 17–18 m cột áp để lên bồn mái, các mẫu đẩy cao có độ cao đẩy 21 m đều còn dư. Nếu muốn bồn đầy nhanh hơn, mẫu có lưu lượng lớn hơn như Hitachi W-P200NH (40–52 lít/phút) sẽ có lợi. Mẫu Nanoco NSP200 chỉ công bố cột áp tối đa 28 m, nên cần hỏi thêm lưu lượng ở độ cao thực tế trước khi chốt. Với tăng áp, A-130JACK bật ở 1,1 kgf/cm² (khoảng 11 m cột nước) và tắt ở 1,8 kgf/cm², phù hợp một đến hai thiết bị; nhà nhiều phòng tắm dùng đồng thời nên cân nhắc bơm biến tần lưu lượng lớn như NIP400.

Những lỗi chọn bơm thường gặp

• Chọn theo công suất W: hai bơm cùng 200W có thể khác nhau nhiều về lưu lượng và độ cao.
• So cột áp tối đa với chiều cao nhà: ở cột áp tối đa bơm gần như không ra nước; phải so với độ cao đẩy hoặc tra đường Q–H.
• Bỏ qua độ hút sâu: đặt bơm quá cao so với mặt nước bể, ống hút dài, hở khí làm bơm không lên nước.
• Chọn dư quá nhiều: bơm quá mạnh cho bơm tăng áp nhỏ gây ồn, đóng ngắt liên tục và tốn điện.
• Quên nhiệt độ nước: một số mẫu chỉ dùng nước 0–40°C như GP-129JXK; đường nước nóng cần dòng bơm phù hợp.

Xem thêm các mẫu khác trong danh mục máy bơm nước để so sánh thông số.

Câu hỏi thường gặp

Cột áp và độ cao đẩy khác nhau thế nào?
Cột áp là tổng khả năng tạo áp của bơm, gồm cả phần hút. Độ cao đẩy là chiều cao bơm có thể đưa nước lên phía trên bơm, sát với nhu cầu thực tế hơn.

Lưu lượng ghi trên hộp có phải lưu lượng thực tế không?
Thường là lưu lượng lớn nhất ở cột áp thấp. Khi bơm lên cao, lưu lượng thực tế giảm.

Nhà 3 tầng có cần bơm tăng áp không?
Tùy chênh cao từ bồn đến tầng trên cùng. Tầng sát mái thường yếu nước nên hay cần tăng áp riêng cho tầng đó.

Ống hút, ống xả có cần đúng cỡ họng bơm không?
Nên dùng ống bằng hoặc lớn hơn cỡ họng bơm; ống nhỏ làm tăng tổn thất, giảm lưu lượng và có thể gây rung ồn.

Kết luận

Chọn máy bơm đúng là đi theo thứ tự: nhiệm vụ của bơm, cột áp cần và lưu lượng cần, rồi mới đối chiếu với độ cao đẩy, lưu lượng, độ hút sâu trên thông số hãng. Làm đủ 3 bước này giúp tránh bơm yếu không lên nước hoặc bơm quá dư gây ồn và tốn điện. Cần tư vấn chọn bơm theo số tầng, sơ đồ bể và thiết bị trong nhà, liên hệ Nhavui.com để được hỗ trợ.