Trả lời nhanh: Khối lượng bê tông tươi (m³) = dài × rộng × dày (hoặc cao), mọi kích thước đổi ra mét trước khi nhân. Sàn tính bằng diện tích sàn trừ lỗ thông tầng, cầu thang rồi nhân chiều dày; dầm đổ liền sàn chỉ tính phần nằm dưới mặt sàn để không cộng trùng; móng tính từng khối móng, giằng móng rồi cộng lại, bê tông lót tính riêng. Cộng thêm phần dự phòng hao hụt (thường vài phần trăm, thống nhất với đội thi công) rồi làm tròn theo cách trạm trộn nhận đặt.
Công thức chung và quy đổi đơn vị
Bê tông tươi được bán theo m³, nên mọi phép tính đều quy về thể tích hình hộp. Ba lỗi thường gặp là quên đổi xăng-ti-mét sang mét, quên trừ phần rỗng và cộng trùng phần giao giữa các cấu kiện.
- 100 mm = 10 cm = 0,10 m; 120 mm = 0,12 m; 350 mm = 0,35 m.
- Thể tích hình hộp: V = a × b × h (m³).
- Cấu kiện tiết diện đều (dầm, giằng, móng băng): V = diện tích tiết diện × tổng chiều dài.
Số liệu kích thước luôn lấy từ bản vẽ kết cấu. Bài viết chỉ hướng dẫn cách tính, không thay thế thiết kế của kỹ sư.
Tính bê tông sàn
Sàn là hạng mục có khối lượng lớn nhất mỗi tầng. Công thức: V sàn = (diện tích sàn − diện tích lỗ trống) × chiều dày sàn.
Ví dụ nhà phố 5 × 16 m, sàn dày 100 mm, lỗ cầu thang 2,4 × 4,0 m:
- Diện tích sàn: 5 × 16 = 80 m².
- Trừ lỗ cầu thang: 2,4 × 4,0 = 9,6 m², còn 70,4 m².
- Khối lượng: 70,4 × 0,10 = 7,04 m³.
Nếu sàn vệ sinh hạ cốt, ban công hoặc ô sàn có chiều dày khác, hãy tách từng ô tính riêng rồi cộng lại, không lấy một chiều dày cho cả tầng.
Tính bê tông dầm không bị trùng với sàn
Khi dầm và sàn đổ cùng lúc, phần đầu dầm nằm trong chiều dày sàn đã được tính ở bước trên. Vì vậy chỉ tính phần dầm nằm dưới mặt sàn: V dầm = bề rộng dầm × (chiều cao dầm − chiều dày sàn) × tổng chiều dài dầm.
Tiếp ví dụ trên, dầm 200 × 400 mm, sàn dày 100 mm:
- Phần dưới sàn mỗi mét dài: 0,2 × (0,4 − 0,1) = 0,06 m³/m.
- Tổng chiều dài dầm: 2 dầm dọc × 16 m + 5 dầm ngang × 5 m = 57 m.
- Khối lượng: 57 × 0,06 = 3,42 m³.
Chiều dài dầm nên đo giữa mép các cột (thông thủy) nếu cột đã được tính riêng, tránh cộng trùng đoạn dầm xuyên qua cột.
Tính bê tông móng, giằng móng và bê tông lót
Móng nhà phố thường là móng đơn kết hợp giằng móng, móng băng hoặc móng bè trên cọc. Mỗi loại tách thành các khối hình hộp để tính:
- Móng đơn: dài × rộng × dày bản móng, nhân số móng; phần cổ móng tính như cột.
- Móng băng: diện tích tiết diện (bản móng + sườn) × tổng chiều dài các băng.
- Giằng móng, đà kiềng: rộng × cao × tổng chiều dài.
- Bê tông lót: diện tích đáy lót × chiều dày lớp lót theo bản vẽ, đặt riêng mác thấp như M100.
Ví dụ 10 móng đơn 1,2 × 1,2 m dày 0,35 m: 10 × 1,2 × 1,2 × 0,35 = 5,04 m³. Giằng móng 200 × 300 mm dài tổng 57 m: 0,2 × 0,3 × 57 = 3,42 m³. Lớp lót dày 100 mm, mỗi bên rộng hơn móng 0,1 m: 10 × 1,4 × 1,4 × 0,1 = 1,96 m³.
Với móng băng tiết diện chữ T gồm bản 1,0 × 0,3 m và sườn 0,3 × 0,4 m, mỗi mét dài cần 0,3 + 0,12 = 0,42 m³; 42 m băng móng cần khoảng 17,64 m³.
Bảng tổng hợp ví dụ và phần dự phòng
| Hạng mục | Cách tính | Khối lượng |
|---|---|---|
| Sàn dày 100 mm | 70,4 m² × 0,10 m | 7,04 m³ |
| Dầm 200 × 400 mm | 57 m × 0,2 × 0,3 | 3,42 m³ |
| Móng đơn 1,2 × 1,2 × 0,35 m | 10 móng | 5,04 m³ |
| Giằng móng 200 × 300 mm | 57 m × 0,2 × 0,3 | 3,42 m³ |
| Bê tông lót M100 dày 100 mm | 10 × 1,4 × 1,4 × 0,1 | 1,96 m³ |
Khối lượng đặt thực tế cần cộng thêm phần dự phòng cho ván khuôn phình, mặt nền không phẳng và bê tông còn bám trong ống bơm. Tỷ lệ cụ thể nên thống nhất với kỹ sư, đội thi công và trạm trộn theo điều kiện từng công trình, sau đó làm tròn khối lượng theo cách trạm nhận đặt và sức chở của xe bồn.
Đặt bê tông tươi: chọn mác và chuẩn bị trước ngày đổ
Khối lượng chỉ là một nửa đơn hàng; nửa còn lại là mác bê tông và độ sụt theo bản vẽ. Các sản phẩm trên Nhavui được bán theo m³, ví dụ Bê tông tươi M250 SCG (tương đương B20, độ sụt 10±2), Bê tông tươi M300 Lê Phan (tương đương B22.5, độ sụt 12±2) và Bê tông lót M100 đá 4x6 cho lớp lót, có khối lượng tối thiểu khi đặt. Cách chọn mác cho móng, cột, sàn có trong bài Bê tông tươi M200, M250, M300: Chọn mác cho móng, cột, sàn.
- Báo trạm khối lượng từng đợt đổ, mác, độ sụt, có cần xe bơm hay không.
- Kiểm tra đường vào cho xe bồn, chỗ đứng cho xe bơm, giờ được phép lưu thông.
- Nghiệm thu cốt thép, ván khuôn, chuẩn bị máy đầm và nhân công trước khi xe đến.
Câu hỏi thường gặp
Sàn 100 m² dày 10 cm cần bao nhiêu khối bê tông?
100 × 0,10 = 10 m³ chưa kể dầm và phần dự phòng. Nếu sàn có lỗ cầu thang, giếng trời thì trừ đi trước khi nhân.
Có tính bê tông cột chung với sàn không?
Cột thường đổ trước, tính riêng: tiết diện × chiều cao từ mặt sàn dưới đến đáy dầm, nhân số cột.
Vì sao khối lượng đặt thường lớn hơn số tính toán?
Do ván khuôn phình, sai số cao độ, bê tông bám ống bơm và phần thừa cuối xe. Phần dự phòng giúp không bị thiếu bê tông giữa chừng tạo mạch ngừng.
Bê tông lót có cần đặt cùng chuyến với bê tông móng?
Không. Lớp lót đổ trước để tạo mặt bằng sạch đặt cốt thép, dùng mác thấp như M100 và đặt riêng.
Kết luận
Tính bê tông tươi chính xác bắt đầu từ bản vẽ: đổi đơn vị ra mét, tách từng cấu kiện thành khối hình hộp, trừ phần rỗng, tránh cộng trùng giữa dầm, sàn và cột, rồi mới cộng phần dự phòng. Bảng tính rõ ràng giúp đặt đủ xe, đổ liền mạch và kiểm soát chi phí.
Gửi bảng khối lượng và mác bê tông cho Nhavui qua hotline 079 67 56789 để được báo giá bê tông tươi SCG, INSEE Beton, Lê Phan, Phan Vũ và lên lịch giao theo từng đợt đổ.