Trả lời nhanh: Một hệ cấp nước dễ khóa từng khu cần ba lớp van: van khóa tổng ngay sau đồng hồ nước (và ở đường ra của bồn nước mái nếu nhà dùng bồn), van tổng cho từng tầng hoặc từng phòng vệ sinh, bếp, và van góc trước mỗi thiết bị như lavabo, bồn cầu, vòi rửa chén, bình nóng lạnh, máy giặt. Van khóa tổng và van tổng tầng nên dùng van bi hoặc van cửa đúng vật liệu ống, đặt ở nơi dễ với tới, không bị che kín; van góc dùng loại ren 1/2 inch (phi 21) lắp sát đầu cấp trên tường. Khi có sự cố, chỉ cần khóa đúng van của khu đó, cả nhà vẫn có nước dùng.
Vì sao nên chia van theo từng khu?
Nhiều nhà chỉ có một van ở đồng hồ nước. Khi vòi lavabo tầng 3 rò hay cần thay bồn cầu, cả nhà phải cúp nước, thợ làm vội và dễ sai. Chia van theo khu giúp:
- Khóa đúng chỗ hư, các khu khác vẫn dùng bình thường.
- Thay thiết bị, sửa ống không phải xả cạn cả hệ thống.
- Khi phát hiện rò rỉ ngầm, khóa từng nhánh để khoanh vùng nhanh hơn.
- Khi đi vắng dài ngày, khóa van tổng hoặc van tầng để hạn chế rủi ro ngập nước.
Chức năng từng loại van (van bi, van cổng, van một chiều) đã có trong bài Van bi, van cổng, van một chiều: Chức năng từng loại. Bài này tập trung vào câu hỏi lắp van ở đâu.
Sơ đồ vị trí van cho nhà phố
| Vị trí | Loại van gợi ý | Mục đích |
|---|---|---|
| Sau đồng hồ nước | Van bi hoặc van cửa đồng ren, cỡ theo ống chính | Khóa nước toàn bộ nhà |
| Đường ra bồn nước mái, đường ra máy bơm | Van bi hoặc van cửa | Khóa nguồn cấp từ bồn khi vệ sinh bồn, sửa ống |
| Đầu nhánh mỗi tầng, mỗi phòng vệ sinh, bếp | Van bi, van xoay PP-R (ống nóng lạnh) hoặc van PVC (ống lạnh) | Khóa riêng từng khu |
| Trước lavabo, bồn cầu, vòi bếp, bình nóng lạnh, máy giặt | Van góc ren 1/2 inch, van chữ T cho bồn cầu kèm vòi xịt | Khóa riêng từng thiết bị |
Van khóa tổng: Chọn loại và đặt ở đâu
Van khóa tổng nên đặt ngay sau đồng hồ nước, ở vị trí khô ráo, có chỗ thao tác tay, không đổ bê tông che kín hay nhốt trong hộp không mở được. Nếu nhà dùng bồn nước mái, đường ống từ bồn xuống cũng cần một van tổng ở chân bồn.
- Van bi đồng: đóng mở nhanh bằng một phần tư vòng tay gạt. Van bi đồng Italy trên Nhavui có dải kích thước từ 1/8" đến 2", áp lực làm việc 10 bar, kết nối ren.
- Van cửa đồng: mở bằng tay quay, hợp vị trí chỉ cần mở hoàn toàn hoặc đóng hoàn toàn, không dùng để điều tiết lưu lượng thường xuyên. Van cửa đồng Sanwa GV 15 S cỡ 1/2 inch (DN15), hai đầu ren trong theo ISO 228-1, hãng công bố chịu áp đến PN16, có thể lắp cùng đồng hồ nước hoặc máy bơm.
Van tổng ở đồng hồ nên chọn vật liệu đồng chắc chắn, vì đây là van được thao tác khi khẩn cấp. So sánh van đồng, inox và nhựa có trong bài Chọn van nước đồng, inox hay nhựa.
Van tổng từng tầng, từng khu vệ sinh và bếp
Mỗi tầng hoặc mỗi phòng vệ sinh, bếp nên có một van riêng ở đầu nhánh, đặt ở hộp kỹ thuật hoặc vị trí có nắp thăm, ngang tầm tay, có ghi chú van khóa khu nào.
- Ống PP-R nóng lạnh: dùng van xoay hoặc van gạt PP-R hàn nhiệt cùng hệ. Van xoay và van gạt PP-R Bình Minh có áp suất danh nghĩa PN20, vật liệu PP-R80, nhiệt độ làm việc 0–95°C theo catalogue, quy cách Ø20, Ø25 (van xoay có thêm Ø32), hàn nhiệt trực tiếp vào ống.
- Ống PVC nước lạnh: van bi nhựa PVC như Chiu Tong dòng 020300, đầu dán keo, áp suất làm việc 0–150 psi, nhiệt độ 0–60°C, cỡ Ø21–Ø60. Bản không ren dán keo trực tiếp; cần nối ren thì chọn bản có răng.
Van PVC không dùng cho đường nước nóng; đường từ bình nóng lạnh ra phải dùng van chịu nhiệt như PP-R hoặc van đồng.
Van góc trước từng thiết bị
Van góc có đầu vào và đầu ra lệch nhau 90°, lắp ngay đầu cấp trên tường rồi nối dây cấp mềm vào thiết bị. Mỗi lavabo, bồn cầu, vòi bếp, bình nóng lạnh, máy giặt nên có van góc riêng, để thay dây cấp hay sửa vòi chỉ cần khóa đúng van đó.
- Van vặn khóa INAX A-703-8: ren Ø21 (G 1/2"), thân đồng mạ crom – niken, đĩa xoay ceramic, dùng khóa nước hoặc giảm áp lực cấp cho vòi lavabo, bồn cầu, bình nước nóng.
- Van khóa chữ T INAX A-703-7: chia nguồn cho bồn cầu và vòi xịt tại một điểm cấp, đồng thời hỗ trợ đóng mở. Trang sản phẩm lưu ý kiểm tra tay vặn kiểm soát nhánh nào trước khi tháo, không mặc định khóa độc lập từng nhánh.
Khi lắp van góc, quấn băng keo non đúng chiều ren để chống rò; cách quấn có trong bài Băng keo non quấn ren nước. Đầu cấp trên tường nên đặt ở độ cao để van và dây cấp nằm gọn sau thiết bị nhưng tay vẫn vặn được.
Lưu ý khi lắp và bảo trì van
- Lập sơ đồ vị trí van và dán nhãn tên khu ngay trên van hoặc nắp hộp kỹ thuật.
- Không chôn van trong tường hoặc sàn không có nắp thăm.
- Chọn đúng kiểu kết nối: ren trong, ren ngoài, dán keo hay hàn nhiệt, khớp với ống và phụ kiện.
- Đóng mở van từ từ để hạn chế va đập áp lực; van khóa không thay được van một chiều hay van giảm áp.
- Vài tháng một lần vặn thử các van ít dùng để van không bị kẹt cặn.
Câu hỏi thường gặp
Van khóa tổng nên dùng van bi hay van cửa?
Cả hai đều dùng được. Van bi đóng mở nhanh, phù hợp khi cần khóa khẩn cấp; van cửa tay quay chỉ nên để ở trạng thái mở hết hoặc đóng hết.
Van góc có dùng cho đường nước nóng được không?
Tùy model. Van góc INAX A-703-8 được hãng ghi dùng cho cả bình nước nóng; với van khác, cần kiểm tra thông số nhiệt độ trên trang sản phẩm.
Mỗi phòng vệ sinh cần mấy van?
Thường có một van tổng ở đầu nhánh và một van góc cho mỗi thiết bị như lavabo, bồn cầu, vòi xịt, bình nóng lạnh.
Van bị rỉ nước ở cổ trục thì làm gì?
Khóa van tổng của khu đó, kiểm tra và siết lại hoặc thay van. Van nhựa bị nứt thì nên thay mới.
Kết luận
Bố trí van khóa tổng sau đồng hồ, van tổng cho từng tầng, từng khu và van góc trước mỗi thiết bị giúp anh chị chủ động khóa nước đúng chỗ khi sửa chữa hay gặp sự cố. Chọn van đúng vật liệu ống, đúng kiểu kết nối và đặt ở nơi dễ thao tác. Xem thêm các loại van nước trên Nhavui.com hoặc liên hệ Nhavui để được tư vấn sơ đồ van cho nhà mình.