Xây tường là giai đoạn hình thành các không gian chính của ngôi nhà sau khi phần kết cấu như móng, cột, dầm và sàn đã được triển khai.

Ở nhà phố, tường không chỉ có nhiệm vụ ngăn chia phòng. Tường còn liên quan trực tiếp đến cửa đi, cửa sổ, hệ thống điện, cấp thoát nước, điều hòa, thiết bị vệ sinh, chống thấm và công tác hoàn thiện sau này.

Một đợt thi công tường thường bao gồm:

  • Xác định tim và vị trí tường theo bản vẽ.

  • Chuẩn bị mặt bằng xây.

  • Chuẩn bị gạch và vữa xây.

  • Xây các hàng gạch theo đúng vị trí.

  • Kiểm tra độ thẳng đứng và độ phẳng.

  • Xử lý vị trí tiếp giáp với cột, dầm và sàn.

  • Chừa cửa đi, cửa sổ và các ô kỹ thuật.

  • Thi công lanh tô hoặc cấu kiện hỗ trợ theo thiết kế.

  • Phối hợp đường điện và đường nước âm tường.

  • Chừa lỗ xuyên tường cho điều hòa, thông gió và thiết bị kỹ thuật.

  • Xử lý các khu vực có yêu cầu chống thấm.

  • Chuẩn bị bề mặt cho công tác tô trát và hoàn thiện.

Do nhiều hạng mục kỹ thuật sẽ nằm bên trong tường, việc phối hợp điện nước trước khi tô hoàn thiện rất quan trọng.

Gạch là vật tư chính tạo nên thân tường.

Tùy thiết kế, vị trí sử dụng và yêu cầu của công trình, nhà phố có thể sử dụng:

  • Gạch đất sét nung.

  • Gạch đặc.

  • Gạch rỗng.

  • Gạch bê tông.

  • Gạch bê tông khí hoặc các loại block xây tường phù hợp.

  • Gạch chuyên dụng cho một số vị trí đặc biệt nếu thiết kế yêu cầu.

Khi mua gạch cần quan tâm đến:

  • Chủng loại đúng với thiết kế.

  • Kích thước tương đối đồng đều.

  • Viên gạch không bị nứt vỡ quá nhiều.

  • Nguồn cung ổn định giữa các đợt thi công.

  • Số lượng dự phòng hợp lý cho vận chuyển, cắt và hao hụt thi công.

Không nên tự ý đổi loại gạch nếu chưa kiểm tra ảnh hưởng đến tải trọng, chiều dày tường, khả năng liên kết và lớp hoàn thiện sau này.

Xi măng là thành phần kết dính chính của vữa xây và vữa tô.

Khi chuẩn bị vật tư cần phân biệt rõ nhu cầu:

  • Xi măng dùng cho vữa xây.

  • Xi măng dùng cho tô trát.

  • Xi măng hoặc vật liệu chuyên dụng tại các vị trí sửa chữa, liên kết nếu cần.

  • Các loại vữa khô trộn sẵn nếu công trình lựa chọn giải pháp này.

Xi măng nên được bảo quản tại nơi khô ráo, tránh tiếp xúc trực tiếp với nền ẩm và nước mưa.

Không nên mua lượng quá lớn rồi lưu kho dài ngày nếu điều kiện bảo quản tại công trình không đảm bảo.

Cát là thành phần quan trọng của vữa.

Trong thực tế thi công nhà phố thường cần phân biệt:

  • Cát dùng cho xây.

  • Cát dùng cho tô trát.

  • Cát phục vụ một số công tác phụ khác.

Cát cần sạch, phù hợp với mục đích sử dụng và không lẫn quá nhiều tạp chất làm ảnh hưởng đến chất lượng vữa.

Nếu công trình sử dụng vữa trộn tại chỗ, cần bố trí khu vực tập kết cát hợp lý để hạn chế làm bẩn đường đi, gây thất thoát và ảnh hưởng đến các khu vực đã thi công.

Vữa có nhiệm vụ liên kết các viên gạch thành một khối tường ổn định.

Tùy giải pháp của công trình có thể dùng:

  • Xi măng.

  • Cát.

  • Nước.

  • Vật liệu hoặc phụ gia theo chỉ định kỹ thuật nếu có.

  • Vữa xây trộn sẵn.

  • Keo hoặc vữa chuyên dụng đối với một số loại block.

Không nên tự bổ sung phụ gia hoặc thay đổi thành phần vữa nếu không có hướng dẫn phù hợp.

Nếu sử dụng gạch đặc thù như bê tông khí hoặc block chuyên dụng, nên dùng hệ vật liệu liên kết tương thích với loại gạch đó.

Vị trí tiếp giáp giữa tường xây và cột, dầm hoặc cấu kiện bê tông là khu vực cần được chú ý vì dễ phát sinh vết nứt nếu thi công không phù hợp.

Tùy thiết kế và biện pháp thi công có thể cần:

  • Thép râu hoặc chi tiết liên kết.

  • Thanh liên kết chuyên dụng.

  • Lưới chống nứt tại vị trí tiếp giáp.

  • Vữa hoặc vật liệu xử lý mối nối.

  • Vật tư neo liên kết.

  • Vật liệu chèn tại các khe cần xử lý.

Cách bố trí, kích thước và khoảng cách các chi tiết liên kết nên thực hiện theo hồ sơ thiết kế hoặc hướng dẫn kỹ thuật của công trình, không nên áp dụng một thông số cố định cho tất cả nhà phố.

Trong quá trình xây tường cần xác định chính xác vị trí các ô cửa.

Các vật tư hoặc cấu kiện có thể liên quan gồm:

  • Lanh tô cửa.

  • Thép hoặc cấu kiện theo thiết kế.

  • Khung chờ cửa nếu giải pháp thi công yêu cầu.

  • Vật liệu chèn khe.

  • Vật tư neo khung.

  • Vật liệu chống thấm quanh cửa ngoài trời.

  • Keo trám khe tại giai đoạn hoàn thiện.

Các kích thước ô chờ cần được đối chiếu với kích thước cửa thực tế và yêu cầu của đơn vị lắp đặt trước khi xây hoàn thiện.

Nếu xây sai kích thước, việc đục phá sửa cửa sau này vừa tốn công vừa dễ ảnh hưởng đến bề mặt tường.

Tường nhà phố thường chứa một lượng lớn hệ thống điện.

Những vật tư có thể cần gồm:

  • Ống luồn dây điện.

  • Co và nối ống.

  • Đế âm công tắc.

  • Đế âm ổ cắm.

  • Hộp nối.

  • Hộp kỹ thuật.

  • Ống chờ cho cáp mạng.

  • Ống chờ truyền hình.

  • Ống chờ camera.

  • Ống chờ chuông cửa hoặc intercom.

  • Vật tư cố định ống.

Trước khi cắt rãnh tường cần xác định rõ cao độ công tắc, ổ cắm và vị trí thiết bị.

Điện âm nên được phối hợp ngay từ bản vẽ để hạn chế việc đục tường nhiều lần.

Tường bếp, nhà vệ sinh, khu giặt và một số vị trí kỹ thuật thường có đường nước đi âm.

Nhóm vật tư có thể gồm:

  • Ống cấp nước.

  • Co, tê, nối và phụ kiện.

  • Van khóa âm hoặc van kỹ thuật nếu thiết kế có bố trí.

  • Đầu chờ thiết bị.

  • Ống thoát tại các vị trí phù hợp.

  • Kẹp và phụ kiện cố định.

  • Băng tan hoặc vật tư làm kín ren.

  • Keo dán ống đối với hệ ống cần sử dụng.

Cần thử kiểm tra hệ thống trước khi bịt kín hoặc tô hoàn thiện để hạn chế phải đục lại tường khi phát sinh rò rỉ.

Tường nhà vệ sinh, phòng tắm, khu giặt và một số tường ngoài trời cần được xem xét riêng vì thường xuyên tiếp xúc với độ ẩm hoặc nước.

Có thể cần chuẩn bị:

  • Vật liệu chống thấm.

  • Vữa sửa chữa bề mặt.

  • Lưới gia cường tại vị trí cần thiết.

  • Keo trám khe.

  • Vật liệu xử lý cổ ống và điểm xuyên tường.

  • Keo dán gạch.

  • Keo chà ron khi bước sang giai đoạn hoàn thiện.

Chống thấm nên được xem như một hệ thống hoàn chỉnh thay vì chỉ quét thêm một lớp vật liệu vào cuối quá trình thi công.

Một số vị trí thường cần xuyên tường hoặc chừa lỗ:

  • Ống đồng máy lạnh.

  • Ống thoát nước máy lạnh.

  • Dây điện máy lạnh.

  • Quạt hút nhà vệ sinh.

  • Ống thông gió.

  • Máy hút mùi bếp.

  • Cáp internet.

  • Camera.

  • Đường dây năng lượng mặt trời nếu có.

  • Ống cấp thoát nước.

  • Hệ thống kỹ thuật khác.

Nên xác định các lỗ này trước khi tô tường.

Việc khoan xuyên tường sau khi đã sơn hoặc ốp lát hoàn thiện thường làm tăng nguy cơ nứt, vỡ gạch và phải sửa lại bề mặt.

Ngoài vật tư chính, đội thi công cần có đủ dụng cụ.

Một số dụng cụ phổ biến:

  • Máy trộn vữa hoặc dụng cụ trộn.

  • Bay xây.

  • Thước.

  • Dây xây.

  • Thước nivo.

  • Máy cân bằng laser nếu sử dụng.

  • Máy cắt gạch.

  • Xô và dụng cụ vận chuyển vữa.

  • Giàn giáo.

  • Thiết bị vận chuyển vật liệu lên tầng.

  • Dụng cụ vệ sinh.

  • Thiết bị bảo hộ lao động.

Với nhà phố nhiều tầng, việc tổ chức đường vận chuyển gạch, cát và vữa cũng cần được tính trước để giảm thất thoát và đảm bảo an toàn.

  • Chủng loại gạch đã được xác định.

  • Số lượng gạch đủ cho khu vực chuẩn bị thi công.

  • Xi măng đã tập kết và bảo quản đúng cách.

  • Cát xây đã chuẩn bị.

  • Nước thi công có sẵn.

  • Vật tư liên kết tường với cột đã chuẩn bị.

  • Lanh tô và cấu kiện cửa đã xác định.

  • Kích thước cửa đi và cửa sổ đã được đối chiếu.

  • Vị trí tường đã được lấy dấu.

  • Vị trí công tắc và ổ cắm đã xác định.

  • Ống điện âm tường đã có phương án.

  • Đường cấp thoát nước âm tường đã được phối hợp.

  • Lỗ chờ máy lạnh đã xác định.

  • Lỗ quạt hút và thông gió đã xác định.

  • Khu vực chống thấm đã được đánh dấu.

  • Vật tư che chắn và bảo vệ công trình đã chuẩn bị.

  • Dụng cụ xây và cắt gạch đầy đủ.

  • Giàn giáo và thiết bị vận chuyển bảo đảm an toàn.

Sau khi xây nên kiểm tra:

  • Tường đúng vị trí theo bản vẽ.

  • Tường thẳng đứng.

  • Bề mặt không bị nghiêng hoặc phình bất thường.

  • Mạch xây được xử lý phù hợp.

  • Vị trí tiếp giáp với cột và dầm đã hoàn thiện.

  • Ô cửa đúng vị trí.

  • Kích thước ô cửa đã được kiểm tra.

  • Lanh tô hoặc cấu kiện phía trên cửa đúng thiết kế.

  • Lỗ kỹ thuật được chừa đúng vị trí.

  • Đường điện âm đã được bố trí.

  • Đường nước âm đã được kiểm tra.

  • Không còn vị trí phải đục phá lớn trước khi tô.

Xây xong mới xác định điện nước

Đây là nguyên nhân phổ biến khiến phải cắt rãnh và đục tường nhiều lần.

Không kiểm tra kích thước cửa trước khi xây

Nếu ô chờ sai kích thước, việc lắp cửa sẽ khó khăn và phải sửa lại tường.

Tự ý đổi loại gạch

Thay đổi loại gạch có thể làm thay đổi chiều dày, trọng lượng và phương pháp hoàn thiện tường.

Bỏ qua vị trí tiếp giáp giữa tường và cột

Đây là khu vực dễ xuất hiện vết nứt nếu không có giải pháp liên kết và xử lý phù hợp.

Không chừa lỗ máy lạnh, quạt hút và ống kỹ thuật

Khoan lại sau khi hoàn thiện vừa mất công vừa có thể làm hư lớp sơn, gạch ốp hoặc chống thấm.

Thi công chống thấm quá muộn

Các vị trí ẩm ướt nên được xác định ngay từ giai đoạn xây thô để chuẩn bị đúng cấu tạo.

Khi chuẩn bị vật tư xây tường, nên xem đồng thời các vị trí liên quan:

  • Cột & dầm: liên quan trực tiếp đến liên kết giữa tường và kết cấu.

  • Sàn bê tông: là mặt bằng đặt tường và liên quan đến cao độ hoàn thiện.

  • Cầu thang: có nhiều vị trí tường bao và tường tiếp giáp.

  • Điện âm: cần bố trí ống và hộp âm trước khi tô.

  • Nước âm: cần phối hợp đường cấp, thoát và đầu chờ thiết bị.

  • Chống thấm: đặc biệt quan trọng ở nhà vệ sinh, ban công và tường ngoài.

  • Điều hòa: cần chừa ống đồng, thoát nước và lỗ xuyên tường.

  • Cửa đi – cửa sổ: kích thước ô chờ phải được kiểm tra trong quá trình xây.

  • Tường nội thất: liên quan trực tiếp đến tô, sơn, ốp và lắp thiết bị sau này.

Xây tường nhà phố cần mua những vật tư chính nào?

Nhóm cơ bản gồm gạch, xi măng, cát, nước, vật tư liên kết tường, cấu kiện tại ô cửa và các vật tư điện nước âm tường. Một số vị trí còn cần chống thấm, lưới gia cường, vật liệu trám khe và vật tư kỹ thuật khác.

Nên chọn gạch đặc hay gạch rỗng?

Không có một lựa chọn phù hợp cho mọi vị trí. Loại gạch nên được chọn theo thiết kế, yêu cầu sử dụng, vị trí tường và giải pháp thi công của từng công trình.

Có cần làm điện nước trước khi tô tường không?

Thông thường các đường điện nước âm cần được bố trí, kiểm tra và hoàn thiện những phần cần thiết trước khi tô để hạn chế việc đục phá lại bề mặt.

Tường nhà vệ sinh có cần chống thấm không?

Các khu vực thường xuyên tiếp xúc với nước hoặc độ ẩm nên có giải pháp chống thấm phù hợp. Phạm vi và cấu tạo cụ thể cần căn cứ vào thiết kế và hệ vật liệu sử dụng.

Có nên chừa lỗ máy lạnh ngay khi xây tường không?

Nên xác định sớm vị trí dàn lạnh, dàn nóng, đường ống đồng, ống thoát nước và dây điện để bố trí đường chờ hợp lý trước khi hoàn thiện tường.

Vì sao tường thường nứt tại vị trí tiếp giáp cột bê tông?

Tường xây và kết cấu bê tông là hai loại vật liệu có đặc tính khác nhau. Vị trí tiếp giáp vì vậy cần có giải pháp liên kết và xử lý bề mặt phù hợp để hạn chế nứt trong quá trình sử dụng.

Khi xây tường nhà phố, đừng chỉ lập danh sách gạch – cát – xi măng. Một bộ vật tư đầy đủ còn phải tính đến liên kết tường với kết cấu, cửa đi – cửa sổ, điện âm, nước âm, điều hòa, thông gió và chống thấm.

Trước khi xây nên chốt vị trí tường và các ô cửa. Trước khi tô nên chốt gần như toàn bộ hệ thống kỹ thuật đi âm.

Làm đúng trình tự này sẽ giúp hạn chế đáng kể tình trạng vừa xây xong lại phải đục tường, sửa đường điện nước hoặc khoan thêm lỗ kỹ thuật — những công việc nhỏ nhưng thường kéo theo nhiều chi phí và lỗi hoàn thiện về sau.