Nhà phố thường có mặt tiền hẹp, chiều sâu lớn, nhiều phòng nằm giữa nhà và không phải khu vực nào cũng có cửa sổ mở trực tiếp ra ngoài. Vì vậy, ngoài thông gió tự nhiên, nhiều vị trí cần hệ thống quạt hút và đường ống dẫn khí để đưa hơi nóng, mùi và độ ẩm ra khỏi không gian sử dụng.

Những khu vực thường cần quan tâm gồm nhà vệ sinh, bếp, phòng giặt, kho, khu kỹ thuật, phòng kín, cầu thang và một số không gian ít có khả năng trao đổi không khí tự nhiên.

Hệ thống này không chỉ gồm một chiếc quạt. Để hoạt động ổn định còn cần ống dẫn khí, co nối, cửa gió, van một chiều, phụ kiện treo giữ, nguồn điện và vị trí thoát khí ra ngoài.

Nếu các đường ống được chuẩn bị ngay từ phần thô hoặc trước khi đóng trần, công trình sẽ gọn hơn rất nhiều so với việc lắp bổ sung sau khi nhà đã hoàn thiện.

Nhà vệ sinh

Đây là khu vực phổ biến nhất cần quạt hút.

Quạt có nhiệm vụ hỗ trợ đưa hơi ẩm và mùi ra ngoài, đặc biệt với WC nằm giữa nhà hoặc không có cửa sổ.

Khu vực bếp

Bếp cần xử lý mùi, hơi nóng và hơi dầu mỡ.

Máy hút mùi thường có đường ống dẫn khí riêng ra ngoài nếu thiết kế cho phép.

Không nên gom đường hút mùi bếp chung với đường thông gió của nhà vệ sinh.

Phòng giặt

Máy giặt, khu phơi và nước sử dụng thường làm độ ẩm tại đây cao hơn.

Nếu phòng giặt kín, có thể cần quạt hút hoặc cửa gió để hỗ trợ trao đổi không khí.

Kho

Kho nhỏ, kín và ít mở cửa có thể bị bí khí, nóng hoặc tích tụ độ ẩm.

Một đường thông gió đơn giản có thể giúp không gian khô thoáng hơn.

Khu kỹ thuật

Các khu vực đặt thiết bị điện, máy bơm hoặc thiết bị sinh nhiệt cần được xem xét khả năng thoát nhiệt.

Phòng không có cửa sổ

Một số nhà phố có phòng ở giữa nhà hoặc phòng làm việc nhỏ không tiếp xúc trực tiếp với bên ngoài.

Nếu thông gió tự nhiên không đáp ứng, nên tính trước phương án cấp hoặc hút khí.

Một hệ thống thông gió cơ bản thường gồm:

  • Quạt hút hoặc quạt thông gió.

  • Đường ống dẫn khí.

  • Co và phụ kiện chuyển hướng.

  • Cửa gió.

  • Miệng hút.

  • Van một chiều nếu cần.

  • Ống mềm hoặc ống cứng tùy vị trí.

  • Đai treo và phụ kiện cố định.

  • Dây điện.

  • Công tắc hoặc bộ điều khiển.

  • Điểm chờ trên trần hoặc tường.

  • Đầu thoát khí ra ngoài.

Quan trọng nhất là phải xác định từ đầu luồng khí sẽ đi từ đâu và thoát ra vị trí nào.

Không nên lắp quạt trước rồi mới tìm đường đưa khí ra ngoài.

Nhà vệ sinh nhà phố thường dùng một trong các kiểu:

  • Quạt hút gắn tường.

  • Quạt hút gắn trần.

  • Quạt nối ống.

  • Quạt hút kính trong một số trường hợp.

Với quạt trần, cần chuẩn bị khoảng không phía trên trần và tuyến ống dẫn khí đến vị trí thoát.

Với quạt tường hoặc quạt kính, cần xác định trước vị trí xuyên tường hoặc ô kính.

Khi chọn quạt cần quan tâm đến:

  • Kích thước vị trí lắp.

  • Lưu lượng phù hợp với không gian.

  • Độ ồn.

  • Kiểu lắp.

  • Có hay không đường ống.

  • Khả năng bảo trì.

  • Môi trường ẩm.

Không nên chọn quạt chỉ dựa vào kích thước mặt ngoài.

Ống dẫn khí có nhiệm vụ đưa khí từ quạt đến vị trí xả ra ngoài.

Trong nhà phố có thể gặp các kích thước như Ø90, Ø100 hoặc Ø150 tùy loại quạt và hệ thống sử dụng. Kích thước thực tế cần kiểm tra theo đầu nối của thiết bị và thiết kế đường ống.

Ống dẫn khí có thể là:

  • Ống cứng.

  • Ống mềm.

  • Ống gió kim loại.

  • Ống dẫn khí chuyên dụng phù hợp với từng hệ thống.

Khi thi công nên ưu tiên tuyến ngắn, ít co và dễ kiểm tra.

Đường ống quá vòng vèo có thể làm giảm hiệu quả hút và tăng tiếng ồn.

Ngoài ống chính, cần chuẩn bị các phụ kiện phù hợp với tuyến đi.

Có thể gồm:

  • Co chuyển hướng.

  • Nối thẳng.

  • Nối giảm.

  • Tê chia nhánh.

  • Khớp nối mềm.

  • Đai treo.

  • Kẹp giữ ống.

  • Băng nhôm hoặc vật tư làm kín phù hợp.

  • Phụ kiện xuyên tường.

  • Chụp che đầu xả.

Không nên dùng quá nhiều co nếu có thể đi tuyến thẳng.

Mỗi lần đổi hướng đều làm hệ thống phức tạp hơn và có thể ảnh hưởng khả năng hút.

Cửa gió là phần nhìn thấy trên trần hoặc tường.

Tùy vị trí, có thể sử dụng:

  • Cửa gió hút.

  • Cửa gió cấp.

  • Miệng hút tròn.

  • Miệng gió vuông.

  • Louver hoặc chụp che bên ngoài.

Cửa gió cần chọn kích thước tương thích với đường ống và lưu lượng thiết kế.

Không nên chọn cửa gió quá nhỏ chỉ vì muốn gọn vì có thể làm tăng trở lực và tiếng ồn.

Một số hệ thống cần van một chiều để hạn chế khí từ bên ngoài hoặc từ đường ống quay ngược lại vào phòng.

Vị trí đầu xả ngoài trời cũng cần được che phù hợp để hạn chế:

  • Nước mưa.

  • Côn trùng.

  • Lá cây hoặc bụi lớn.

  • Gió thổi ngược trực tiếp.

Đầu xả nên được bố trí tại vị trí thông thoáng và không thổi khí vào khu vực sinh hoạt khác của nhà.

Máy hút mùi bếp cần được xem là một hệ thống riêng.

Nếu sử dụng loại dẫn khí ra ngoài, cần chuẩn bị:

  • Máy hút mùi.

  • Ống dẫn khí.

  • Co nối.

  • Đầu chụp ngoài tường.

  • Phụ kiện làm kín.

  • Nguồn điện.

  • Khoảng không trong tủ bếp hoặc trần để đi ống.

Tuyến ống hút mùi nên càng ngắn và ít đổi hướng càng tốt.

Không nên dùng đường ống quá nhỏ so với đầu ra của máy.

Nếu thu nhỏ tiết diện không hợp lý, hiệu quả hút có thể giảm và tiếng ồn tăng.

Có thể nếu tuyến ống đã được tính trước.

Việc đi âm trần giúp không gian bếp gọn hơn nhưng phải đảm bảo:

  • Có đủ khoảng trống trên trần.

  • Không xung đột với điện, nước và điều hòa.

  • Có vị trí bảo trì khi cần.

  • Đầu xả ra ngoài được xác định rõ.

  • Ống được cố định chắc chắn.

Nếu để đến lúc lắp tủ bếp mới tìm đường ống, khả năng phải đi nổi hoặc xử lý vòng vèo sẽ cao hơn.

Quạt hút cũng cần được chuẩn bị đường điện đồng bộ với hệ thống điện âm.

Có thể cần:

  • Dây điện cấp nguồn.

  • Ống luồn dây.

  • Hộp chờ.

  • Công tắc.

  • Timer.

  • Cảm biến độ ẩm hoặc cảm biến hiện diện nếu thiết kế có yêu cầu.

  • Phụ kiện đấu nối.

Quạt WC có thể được điều khiển cùng đèn hoặc bằng công tắc riêng tùy nhu cầu.

Nếu muốn quạt chạy thêm sau khi tắt đèn, cần chọn thiết bị và sơ đồ điều khiển phù hợp ngay từ đầu.

Các lỗi thường gặp là:

  • Quên chừa vị trí quạt.

  • Quạt và ống bị trùng với khung trần.

  • Ống bị bóp méo.

  • Tuyến đi quá dài.

  • Quá nhiều co.

  • Không có đường xả ra ngoài.

  • Xả khí vào khoảng trần kín.

  • Không chừa chỗ tháo quạt để vệ sinh.

Quạt hút không nên chỉ đẩy khí vào khoảng trần rồi dừng lại.

Không khí cần được dẫn đến vị trí thoát phù hợp.

  • Đã xác định vị trí quạt hút từng WC.

  • Đã xác định quạt cho phòng giặt nếu cần.

  • Đã xác định thông gió cho kho hoặc khu kỹ thuật.

  • Đã xác định vị trí máy hút mùi bếp.

  • Đã xác định đường ống hút mùi bếp.

  • Đã xác định vị trí đầu xả ra ngoài.

  • Đã chuẩn bị quạt hút phù hợp.

  • Đã kiểm tra kích thước đầu nối quạt.

  • Đã chuẩn bị ống dẫn khí.

  • Đã chuẩn bị co và phụ kiện nối.

  • Đã chuẩn bị cửa gió hoặc miệng hút.

  • Đã kiểm tra nhu cầu van một chiều.

  • Đã chuẩn bị chụp che đầu xả.

  • Đã chuẩn bị đai treo và kẹp giữ ống.

  • Đã đi dây điện cho quạt.

  • Đã bố trí công tắc điều khiển.

  • Đã kiểm tra đường ống không vướng trần.

  • Đã kiểm tra không xả khí vào khoảng trần kín.

  • Đã chừa khả năng tháo quạt để vệ sinh.

  • Đã kiểm tra tuyến ống trước khi đóng trần.

Trần thạch cao

Quạt hút, cửa gió và đường ống thường nằm trên trần nên cần phối hợp ngay trước khi đóng trần.

Điện âm

Quạt thông gió và máy hút mùi cần nguồn điện và công tắc điều khiển.

Nhà vệ sinh

Cần phối hợp vị trí quạt với trần, đèn, ống nước và khu vực tắm.

Bếp

Đường hút mùi phải được tính cùng tủ bếp, máy hút mùi và vị trí bếp nấu.

Điều hòa

Ống gió và ống điều hòa không nên xung đột trong khu vực trần kỹ thuật.

Mặt tiền và sân sau

Đây thường là những vị trí đưa đầu xả khí ra ngoài.

Không phải trường hợp nào cũng giống nhau.

Nếu quạt gắn trực tiếp lên tường ngoài, khí có thể được xả trực tiếp ra ngoài. Nếu quạt nằm trên trần hoặc trong khu vực kín, thường cần đường ống dẫn khí đến vị trí xả phù hợp.

Có thể trong một số hệ thống được thiết kế phù hợp, nhưng không nên tự ghép các đường ống tùy ý.

Khi dùng chung cần tính đến lưu lượng, khả năng hồi khí và bố trí van hoặc thiết bị phù hợp.

Ống mềm thuận tiện khi thi công những đoạn ngắn hoặc cần chuyển hướng.

Tuy nhiên nếu tuyến dài, việc dùng quá nhiều ống mềm có thể làm đường ống dễ võng hoặc bị bóp méo. Cần chọn loại ống phù hợp với từng vị trí.

Không nên.

Khí từ khu vực bếp có dầu mỡ, nhiệt và mùi khác với khí thải từ nhà vệ sinh. Hai hệ thống nên được xử lý riêng.

Nên thi công và kiểm tra trước khi đóng trần.

Sau khi trần hoàn thiện, việc chỉnh lại tuyến ống hoặc thay đổi vị trí quạt sẽ khó hơn rất nhiều.

Nếu phòng giặt kín, ít cửa sổ hoặc độ ẩm cao thì nên xem xét bố trí thông gió.

Phương án cụ thể phụ thuộc vào vị trí phòng và khả năng thông gió tự nhiên.

Với nhà phố, thông gió và hút mùi nên được thiết kế cùng lúc với điện – nước – điều hòa – trần thạch cao, không nên để đến giai đoạn hoàn thiện mới xử lý.

Trước khi mua vật tư, hãy xác định rõ từng điểm cần hút khí, đường ống sẽ đi đâu và đầu xả nằm ở vị trí nào.

Sau đó mới lập danh sách theo từng nhóm gồm quạt hút – máy hút mùi – ống dẫn khí – co nối – cửa gió – van một chiều – đầu xả – đai treo – dây điện – công tắc và phụ kiện lắp đặt.

Quan trọng nhất là đừng chỉ quan tâm đến chiếc quạt. Hiệu quả của cả hệ thống phụ thuộc rất nhiều vào đường ống ngắn, ít co, kích thước phù hợp và một vị trí xả khí thông thoáng.