Thang máy gia đình không chỉ là một thiết bị được đưa vào nhà rồi lắp hoàn chỉnh. Trước khi đơn vị thang máy thi công, công trình phải chuẩn bị đồng bộ nhiều phần xung quanh như hố thang – pit – kết cấu chịu lực – nguồn điện – tiếp địa – chống thấm – thoát nước – cửa tầng – thông gió – chiếu sáng – hoàn thiện sàn và tường.

Với nhà phố, khu vực thang máy thường liên quan trực tiếp đến:

  • Móng và kết cấu.
  • Sàn bê tông.
  • Cầu thang.
  • Hành lang.
  • Điện động lực.
  • Điện nhẹ.
  • Chống thấm.
  • Thông gió.
  • PCCC theo thiết kế công trình.
  • Hoàn thiện nội thất.

Vì mỗi hệ thang có yêu cầu kỹ thuật khác nhau, kích thước hố thang, pit, phần đỉnh hố, vị trí dầm, nguồn điện và các chi tiết neo phải được chốt theo hồ sơ kỹ thuật của đúng loại thang máy được chọn, không nên lấy thông số của nhà khác để thi công.

Hố thang là không gian chạy theo phương đứng của cabin và các bộ phận liên quan.

Tùy phương án kiến trúc có thể làm:

  • Hố thang bê tông cốt thép.
  • Khung thép kết hợp bao che.
  • Kết cấu bê tông kết hợp khung thép.
  • Hệ hố thang chuyên dụng theo nhà sản xuất.

Vật tư có thể gồm:

  • Thép cốt bê tông.
  • Bê tông.
  • Cốp pha.
  • Thép hình hoặc thép hộp nếu dùng khung thép.
  • Bản mã.
  • Bulông neo.
  • Vật tư hàn.
  • Sơn hoặc lớp bảo vệ kết cấu thép.
  • Vật liệu xây hoặc tấm bao che.

Hố thang cần được kiểm soát tốt về độ thẳng, kích thước thông thủy và vị trí các điểm liên kết.

Khu vực thang máy thường liên quan đến nhiều dầm và sàn của từng tầng.

Có thể cần chuẩn bị:

  • Dầm quanh ô thang.
  • Dầm cửa tầng.
  • Vị trí neo ray.
  • Điểm liên kết khung thang.
  • Các cấu kiện phục vụ lắp đặt thiết bị.

Không nên tự thay đổi vị trí dầm hoặc mở rộng ô thang sau khi kết cấu đã hoàn thiện nếu chưa kiểm tra lại phương án chịu lực.

Nếu thang được bổ sung cho nhà đang sử dụng, việc khảo sát kết cấu hiện hữu càng quan trọng.

Pit là phần thấp nhất của hố thang.

Khu vực này cần đặc biệt chú ý:

  • Kết cấu.
  • Cao độ đáy.
  • Chống thấm.
  • Thoát nước.
  • Bề mặt hoàn thiện.
  • Điểm neo hoặc chi tiết kỹ thuật theo hệ thang.

Vật tư có thể gồm:

  • Bê tông.
  • Thép.
  • Vữa sửa chữa.
  • Vật liệu chống thấm.
  • Băng chống thấm tại các khe nếu cần.
  • Vật liệu xử lý cổ ống hoặc mạch ngừng theo thiết kế.

Pit không nên trở thành điểm chứa nước của công trình.

Đây là một trong những công việc nên làm ngay từ giai đoạn kết cấu.

Có thể sử dụng:

  • Hệ chống thấm phù hợp kết cấu bê tông.
  • Vật liệu xử lý khe.
  • Băng chống thấm.
  • Vữa sửa chữa.
  • Vật liệu trám tại các điểm xuyên kết cấu.

Các vị trí cần chú ý gồm:

  • Đáy pit.
  • Chân tường.
  • Góc giao đáy – thành.
  • Khe thi công.
  • Điểm xuyên ống nếu có.

Không nên chờ đến khi nước đã thấm vào hố pit mới tìm giải pháp xử lý bề mặt phía trong.

Nước không nên chảy trực tiếp vào hố thang hoặc pit.

Cần phối hợp với:

  • Sàn tầng trệt.
  • Gara.
  • Sân trước.
  • Nhà vệ sinh gần thang.
  • Khu vực cửa tầng.
  • Hệ thoát nước chung.

Có thể cần:

  • Phễu thoát sàn ở khu vực lân cận.
  • Rãnh thoát nước.
  • Ống thoát.
  • Van hoặc giải pháp kỹ thuật phù hợp nếu thiết kế có yêu cầu.

Nếu có bơm thoát nước pit theo phương án thiết kế, cần chuẩn bị nguồn điện, đường xả và khả năng bảo trì cho thiết bị.

Nguồn điện cần được chuẩn bị theo yêu cầu của chính hệ thang.

Nhóm vật tư có thể gồm:

  • Cáp nguồn.
  • Ống luồn.
  • Máng cáp.
  • Tủ điện hoặc nhánh cấp riêng.
  • Thiết bị bảo vệ.
  • Hộp nối.
  • Đầu cos.
  • Vật tư đánh dấu dây.

Nguồn cho thang máy không nên lấy tạm từ một ổ cắm hoặc nhánh điện sinh hoạt bất kỳ.

Nên chừa tuyến điện riêng từ tủ điện đến khu vực thiết bị theo hồ sơ kỹ thuật của đơn vị cung cấp thang.

Hệ tiếp địa cần được phối hợp với hệ điện chung của nhà.

Có thể liên quan đến:

  • Dây tiếp địa.
  • Thanh hoặc điểm đấu tiếp địa.
  • Đầu cos.
  • Hộp kiểm tra.
  • Phụ kiện liên kết.

Không nên sử dụng các cấu kiện kim loại khác trong nhà như một giải pháp thay thế tùy tiện cho hệ tiếp địa được thiết kế.

Điểm đấu cần được bố trí rõ ràng và có thể kiểm tra khi bảo trì.

Tùy hệ thang có thể có:

  • Bộ cứu hộ tự động.
  • UPS hoặc hệ dự phòng tương ứng.
  • Nguồn cho hệ điều khiển khẩn cấp.
  • Pin hoặc bộ nguồn riêng.

Khi chọn thang nên hỏi rõ đơn vị cung cấp về:

  • Cách cabin xử lý khi mất điện.
  • Vị trí đặt bộ cứu hộ.
  • Điều kiện bảo trì.
  • Nguồn điện cần chuẩn bị.

Không nên mặc định mọi thang máy gia đình đều sử dụng cùng một giải pháp cứu hộ.

Mỗi điểm dừng nên có đủ ánh sáng tại:

  • Cửa thang.
  • Hành lang.
  • Sảnh thang.
  • Khu vực nút gọi tầng.

Có thể sử dụng:

  • Đèn âm trần.
  • Đèn ốp trần.
  • Đèn tường.
  • Đèn cảm biến.

Nên tránh để khu vực cửa thang quá tối, đặc biệt tại tầng hầm, gara hoặc tầng ít sử dụng.

Những vị trí cần bảo trì nên có ánh sáng đầy đủ.

Có thể cần:

  • Đèn kỹ thuật.
  • Công tắc.
  • Ổ cắm bảo trì.
  • Dây điện.
  • Ống luồn.

Mục tiêu là giúp kỹ thuật viên có thể kiểm tra thiết bị mà không phụ thuộc đèn cầm tay hoặc dây nối tạm.

Tùy cấu tạo và yêu cầu của hệ thang, cần có giải pháp thông gió phù hợp cho hố thang hoặc khu chứa thiết bị.

Có thể sử dụng:

  • Ô thông gió.
  • Cửa chớp.
  • Quạt thông gió.
  • Ống dẫn khí.
  • Cửa gió.

Không nên bịt kín toàn bộ khu vực thiết bị chỉ để đạt yêu cầu thẩm mỹ.

Các thiết bị điện và điều khiển vẫn cần môi trường vận hành phù hợp và khả năng tản nhiệt.

Cửa tầng cần được phối hợp với tường và hoàn thiện của từng tầng.

Khu vực này có thể cần:

  • Khung cửa tầng.
  • Hệ cửa thang.
  • Dầm hoặc kết cấu phía trên theo thiết kế.
  • Vật liệu hoàn thiện jamb cửa.
  • Đá, gạch hoặc tấm ốp.
  • Keo và nẹp hoàn thiện.

Không nên ốp đá hoặc hoàn thiện toàn bộ mặt cửa trước khi đơn vị thang xác nhận kích thước và vị trí khung cửa thực tế.

Khu vực trước thang máy thường được hoàn thiện cùng hành lang.

Có thể sử dụng:

  • Gạch lát.
  • Đá.
  • Sàn gỗ ở những khu vực phù hợp.
  • Sơn.
  • Tấm ốp.
  • Lam trang trí.

Vật tư gồm:

  • Keo dán.
  • Keo chà ron.
  • Nẹp.
  • Keo trám khe.

Cao độ sàn hoàn thiện từng tầng cần được phối hợp với ngưỡng cửa thang để hạn chế tạo gờ hoặc chênh cao độ không mong muốn.

Có thể hoàn thiện bằng:

  • Sơn.
  • Đá.
  • Gạch.
  • Gỗ.
  • Tấm trang trí.

Nếu ốp vật liệu dày, cần tính ngay từ trước để không làm thu hẹp kích thước hoàn thiện quanh khung cửa.

Các khe giữa khung thang và lớp hoàn thiện cũng cần được xử lý gọn.

Các thiết bị có thể gồm:

  • Nút gọi tầng.
  • Bảng hiển thị.
  • Công tắc hoặc thiết bị điều khiển theo hệ thang.
  • Hộp âm.
  • Dây tín hiệu.

Vị trí lắp cần được xác định trước khi ốp tường để tránh phải cắt lại đá, gạch hoặc tấm trang trí.

Không nên để nội thất hoặc cửa tủ che khuất nút gọi thang.

Một số hệ thang có thể yêu cầu đường tín hiệu cho:

  • Intercom.
  • Điện thoại khẩn cấp.
  • Chuông báo.
  • Kết nối giám sát.
  • Mạng dữ liệu.
  • Thiết bị quản lý thông minh.

Có thể cần:

  • Dây mạng.
  • Dây tín hiệu.
  • Ống chờ.
  • Hộp kỹ thuật.
  • Nguồn điện.

Nên hỏi rõ đơn vị thang từ trước để đi ống âm khi nhà còn ở giai đoạn thô.

Nhà phố lớn hoặc có nhu cầu an ninh có thể bố trí camera tại sảnh thang.

Có thể cần:

  • Camera.
  • Dây mạng.
  • Nguồn.
  • Ống luồn.
  • Hộp nối.

Nên đặt camera quan sát được cửa thang nhưng không gây vướng cho thiết bị thang hoặc chi tiết trang trí.

Tùy hệ thang, có thể có phòng máy riêng hoặc thiết bị được bố trí theo một cấu hình khác.

Nếu có khu thiết bị riêng, nên chuẩn bị:

  • Sàn hoặc bệ thiết bị.
  • Nguồn điện.
  • Chiếu sáng.
  • Ổ cắm bảo trì.
  • Thông gió.
  • Cửa tiếp cận.
  • Khoảng thao tác kỹ thuật.

Không nên dùng khu vực này như kho chứa đồ.

Đồ vật đặt trước tủ điều khiển hoặc thiết bị có thể làm khó công tác kiểm tra và sửa chữa.

Các tủ và khu máy cần có khả năng tiếp cận thuận tiện.

Có thể sử dụng:

  • Cửa kỹ thuật.
  • Cửa thép.
  • Cửa panel phù hợp.
  • Tấm che tháo mở.

Không nên bịt cố định bằng thạch cao hoặc tấm trang trí tại vị trí chắc chắn cần bảo trì.

Các khe xuyên tầng hoặc khe kỹ thuật quanh hố thang cần được xử lý theo thiết kế kiến trúc, kết cấu và yêu cầu an toàn của công trình.

Có thể cần:

  • Vật liệu trám khe.
  • Vật liệu chống cháy chuyên dụng tại các vị trí được thiết kế.
  • Tấm che.
  • Vữa hoặc hệ vật liệu phù hợp.

Không nên sử dụng foam hoặc vật liệu trám thông thường thay thế cho giải pháp được yêu cầu tại vị trí có yêu cầu chống cháy.

Giải pháp PCCC cho nhà có thang máy phụ thuộc quy mô, công năng và hồ sơ thiết kế của từng công trình.

Có thể liên quan đến:

  • Đầu báo.
  • Hệ thống báo cháy.
  • Thiết bị liên động.
  • Đèn sự cố.
  • Biển chỉ dẫn.
  • Cửa hoặc vật liệu có yêu cầu riêng.

Không nên tự đưa ra một cấu hình PCCC chung cho mọi nhà phố. Phần này cần thực hiện theo thiết kế và quy định áp dụng cho công trình cụ thể.

  • Kết cấu hố thang theo hồ sơ kỹ thuật.
  • Hố pit.
  • Vật liệu chống thấm pit.
  • Kết cấu dầm và điểm neo.
  • Cáp nguồn thang máy.
  • Ống luồn hoặc máng cáp.
  • Tủ hoặc nhánh điện riêng.
  • Hệ tiếp địa.
  • Chiếu sáng kỹ thuật.
  • Ổ cắm bảo trì.
  • Thông gió nếu hệ yêu cầu.
  • Cửa tầng.
  • Nút gọi và bảng hiển thị.
  • Dây tín hiệu và liên lạc.
  • Vật liệu hoàn thiện sảnh.
  • Đá, gạch hoặc tấm ốp quanh cửa.
  • Hệ thoát nước khu vực lân cận.
  • Vật liệu xử lý khe kỹ thuật.
  • Cửa hoặc tủ tiếp cận thiết bị.
  • Đã chốt đúng loại và cấu hình thang.
  • Kích thước hố thang đã được đơn vị thang xác nhận.
  • Pit đã đúng yêu cầu hồ sơ kỹ thuật.
  • Pit khô và chống thấm đã kiểm tra.
  • Hố thang thẳng và không bị vật cản.
  • Các dầm và điểm neo đã hoàn thiện.
  • Nguồn điện đã chuẩn bị.
  • Tiếp địa đã có.
  • Tuyến dây tín hiệu đã chuẩn bị nếu cần.
  • Khu vực thiết bị có thể tiếp cận.
  • Chiếu sáng kỹ thuật đã có.
  • Không có đường nước đi qua vị trí không phù hợp.
  • Cao độ sàn hoàn thiện từng tầng đã xác định.
  • Phần ốp cửa chưa che mất vị trí lắp khung.
  • Các khu vực bảo trì không bị sử dụng làm kho.

Xây hố thang theo kích thước tham khảo trên mạng: mỗi hệ thang có yêu cầu khác nhau.

Chọn thang sau khi đã hoàn thiện toàn bộ kết cấu: có thể phải sửa dầm, pit hoặc cửa tầng.

Để pit bị thấm nước: ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực thiết bị phía dưới.

Không chừa nguồn điện riêng: phải kéo lại tuyến điện sau khi nhà đã hoàn thiện.

Ốp đá cửa tầng quá sớm: dễ phải cắt sửa khi lắp khung thang.

Để đường nước chạy qua khu vực thiết bị điện: tăng rủi ro khi rò rỉ.

Dùng khu máy làm kho: gây khó khăn cho bảo trì và thông gió.

Bịt kín cửa kỹ thuật: kỹ thuật viên không thể tiếp cận thiết bị khi sửa chữa.

Khi làm khu vực thang máy nên xem đồng thời:

  • Móng & kết cấu: liên quan hố thang và pit.
  • Cột & dầm: liên quan các điểm neo và cửa tầng.
  • Sàn bê tông: tạo ô thang xuyên các tầng.
  • Cầu thang: thường bố trí cạnh thang máy.
  • Hành lang: là khu vực tiếp cận cửa tầng.
  • Điện âm: cấp nguồn cho thang.
  • Điện nhẹ: phục vụ tín hiệu và liên lạc.
  • Chống thấm: đặc biệt tại hố pit.
  • Thông gió: liên quan hố thang và thiết bị.
  • Khu kỹ thuật: có thể bố trí tủ điều khiển hoặc thiết bị phụ trợ.

Nhà có thang máy cần chuẩn bị những hạng mục gì trước khi lắp?

Quan trọng nhất là hố thang, pit, kết cấu neo, nguồn điện, tiếp địa, cửa tầng, đường tín hiệu và các điều kiện tiếp cận để lắp đặt, bảo trì.

Có thể xây hố thang trước rồi mới chọn thang máy không?

Không nên. Nên chốt ít nhất cấu hình thang và hồ sơ kỹ thuật trước khi hoàn thiện kết cấu để tránh phải sửa kích thước hố, pit hoặc dầm.

Hố pit thang máy có cần chống thấm không?

Có. Pit nằm tại vị trí thấp nên cần được xử lý chống thấm phù hợp và hạn chế nước từ các khu vực lân cận chảy vào.

Thang máy gia đình có cần nguồn điện riêng không?

Nguồn cấp và thiết bị bảo vệ cần được chuẩn bị theo yêu cầu kỹ thuật của hệ thang và thiết kế điện công trình. Không nên sử dụng một ổ cắm sinh hoạt thông thường để cấp điện cho thang.

Có nên ốp đá cửa thang trước khi lắp thang không?

Nên phối hợp với đơn vị thang trước khi hoàn thiện. Thông thường cần xác định chính xác khung cửa, cao độ và kích thước thực tế rồi mới hoàn thiện các lớp ốp xung quanh.

Khu vực máy thang có thể tận dụng làm kho không?

Không nên. Khu thiết bị cần khoảng trống để kiểm tra, tản nhiệt và bảo trì. Đồ lưu trữ có thể che thiết bị hoặc cản lối thao tác.

Với thang máy gia đình, phần quan trọng nhất trước khi mua vật liệu hoàn thiện là chốt hệ thang và lấy hồ sơ kỹ thuật chính thức từ đơn vị cung cấp.

Sau đó mới triển khai đồng bộ hố thang – pit – dầm – điện – tiếp địa – tín hiệu – thông gió – cửa tầng – hoàn thiện sảnh.

Đặc biệt, không nên xây hố thang theo một bộ kích thước truyền miệng rồi hy vọng sẽ tìm được thang phù hợp sau. Cách làm an toàn hơn là chọn hệ thang trước, sau đó để kết cấu và hệ MEP phục vụ đúng thiết bị đó.

Một khu vực thang máy được chuẩn bị tốt phải đạt ba yêu cầu: đúng kết cấu – khô ráo và an toàn cho điện – dễ tiếp cận bảo trì. Phần trang trí quanh cửa tầng chỉ nên hoàn thiện sau khi các yêu cầu kỹ thuật này đã được kiểm tra đầy đủ.