Sân thượng là khu vực ngoài trời nằm trên phần mái hoặc tầng trên cùng của nhà phố. Đây có thể chỉ là không gian kỹ thuật, nhưng cũng thường được tận dụng làm khu giặt phơi, trồng cây, bàn trà, sân chơi, khu thư giãn hoặc đặt thiết bị.

Khác với sàn trong nhà, sân thượng chịu trực tiếp nắng, mưa và sự thay đổi nhiệt độ nên cần quan tâm đặc biệt đến chống thấm, thoát nước, vật liệu ngoài trời và các chi tiết xuyên sàn.

Các công việc thường gồm:

  • Kiểm tra mặt sàn bê tông.

  • Tạo dốc thoát nước.

  • Xử lý chân tường và cổ ống.

  • Thi công chống thấm.

  • Làm lớp bảo vệ chống thấm.

  • Lắp phễu thu và hệ thoát nước mưa.

  • Lát gạch hoặc hoàn thiện bề mặt.

  • Xây và hoàn thiện tường bao.

  • Lắp lan can nếu có.

  • Đi điện và lắp chiếu sáng.

  • Bố trí cấp nước.

  • Lắp vòi sân thượng.

  • Chuẩn bị vị trí máy giặt nếu sử dụng.

  • Bố trí chậu cây, giàn che hoặc mái che.

  • Lắp bồn nước, máy nước nóng hoặc thiết bị kỹ thuật nếu thiết kế có.

Nên xác định công năng sân thượng ngay từ đầu để tránh hoàn thiện xong lại phải khoan, đục thêm đường điện nước.

Một sân thượng sử dụng tốt phải đưa nước về điểm thu nhanh và hạn chế đọng nước.

Nhóm vật tư tạo dốc có thể gồm:

  • Xi măng.

  • Cát.

  • Vữa tạo dốc.

  • Vữa sửa chữa.

  • Vật liệu cán nền.

  • Vật liệu xử lý bề mặt trước khi chống thấm.

Hướng dốc nên được xác định theo vị trí phễu thu nước và hệ thoát nước mưa.

Không nên xử lý bằng cách chỉ tăng lớp vữa cục bộ sau khi đã lát gạch vì có thể làm cao độ hoàn thiện không đồng đều và ảnh hưởng cửa ra sân thượng.

Chống thấm là một trong những hạng mục quan trọng nhất của sân thượng.

Tùy cấu tạo có thể sử dụng:

  • Chống thấm gốc xi măng.

  • Chống thấm polymer.

  • Màng chống thấm dạng lỏng.

  • Màng chống thấm dạng tấm.

  • Hệ chống thấm chuyên dụng ngoài trời.

Ngoài vật liệu chính có thể cần:

  • Lớp lót.

  • Vữa sửa chữa.

  • Vữa bo góc.

  • Lưới gia cường.

  • Băng chống thấm.

  • Keo trám khe.

  • Vật liệu xử lý cổ ống.

  • Vật liệu xử lý khe tiếp giáp.

  • Lớp bảo vệ chống thấm.

Không nên chọn riêng một sản phẩm chống thấm rồi bỏ qua cách xử lý chân tường, cổ ống và điểm thoát nước.

Các khu vực cần đặc biệt chú ý gồm:

  • Chân tường bao.

  • Góc giao giữa sàn và tường.

  • Cổ ống xuyên sàn.

  • Phễu thu nước.

  • Miệng ống thoát.

  • Chân lan can.

  • Chân trụ mái che.

  • Chân bồn nước.

  • Chân thiết bị.

  • Khu vực cửa ra sân thượng.

  • Khe tiếp giáp giữa các vật liệu.

Nếu có thể, các trụ và chân thiết bị nên được xác định trước khi hoàn thiện chống thấm để hạn chế phải khoan xuyên lớp chống thấm sau này.

Sân thượng cần có hệ thoát nước riêng và dễ vệ sinh.

Nhóm vật tư thường gồm:

  • Phễu thu nước.

  • Cầu chắn rác.

  • Ống thoát nước mưa.

  • Co ống.

  • Tê.

  • Nối.

  • Rắc co ở vị trí cần tháo lắp.

  • Kẹp giữ ống.

  • Keo dán ống.

  • Hộp hoặc máng thu nước nếu thiết kế có.

  • Nắp kiểm tra ở các vị trí phù hợp.

Nên chọn phễu thu có khả năng tháo vệ sinh thuận tiện.

Nếu sân thượng trồng nhiều cây, cần đặc biệt chú ý cầu chắn rác vì lá cây và đất có thể làm tắc đường thoát nước.

Nếu sân thượng được sử dụng thường xuyên, lát gạch là phương án phổ biến.

Nên ưu tiên các dòng gạch phù hợp khu vực ngoài trời như:

  • Gạch bề mặt nhám.

  • Gạch chống trượt.

  • Gạch ngoại thất.

  • Gạch có khả năng chịu điều kiện ngoài trời phù hợp.

Nhóm vật tư đi kèm gồm:

  • Gạch lát.

  • Keo dán gạch hoặc vữa liên kết phù hợp.

  • Keo chà ron.

  • Nẹp kết thúc.

  • Nẹp chuyển tiếp.

  • Vật liệu xử lý khe.

Không nên chọn gạch chỉ dựa vào màu sắc. Sân thượng thường xuyên gặp nước nên độ bám bề mặt khi ướt là yếu tố cần quan tâm.

Phần chân tường sân thượng thường chịu nước mưa hắt và nước vệ sinh.

Có thể sử dụng:

  • Gạch ốp chân tường.

  • Đá ốp.

  • Sơn ngoại thất.

  • Vữa chống thấm.

  • Vật liệu trang trí ngoài trời.

Vật tư đi kèm:

  • Keo dán.

  • Keo chà ron.

  • Nẹp góc.

  • Keo trám khe.

  • Sơn lót ngoài trời.

  • Sơn phủ ngoại thất.

Vị trí giao giữa lớp lát sàn và tường cần được xử lý đồng bộ với hệ chống thấm phía dưới.

Tùy thiết kế, sân thượng có thể sử dụng tường xây, lan can hoặc kết hợp cả hai.

Các lựa chọn phổ biến gồm:

  • Tường xây.

  • Lan can sắt.

  • Lan can thép.

  • Lan can inox.

  • Lan can kính.

  • Lan can nhôm hoặc hệ vật liệu phù hợp ngoài trời.

Bộ vật tư có thể gồm:

  • Trụ lan can.

  • Thanh đứng hoặc thanh ngang.

  • Kính.

  • Tay vịn.

  • Bản mã.

  • Bulông.

  • Vít.

  • Nắp che.

  • Keo trám.

  • Sơn bảo vệ kim loại.

Các điểm neo lan can cần phối hợp với chống thấm để hạn chế nước thấm qua vị trí bắt chân trụ.

Nếu sân thượng được sử dụng làm khu sinh hoạt hoặc giặt phơi, nên bố trí điện từ sớm.

Nhóm vật tư có thể gồm:

  • Dây điện.

  • Ống luồn dây.

  • Hộp nối.

  • Công tắc.

  • Ổ cắm ngoài trời phù hợp.

  • Thiết bị bảo vệ mạch theo thiết kế.

  • Phụ kiện nối dây.

  • Ống và phụ kiện bảo vệ dây.

Vị trí ổ cắm có thể phục vụ:

  • Máy giặt.

  • Máy bơm.

  • Thiết bị vệ sinh.

  • Đèn trang trí.

  • Thiết bị sân vườn.

  • Máy nước nóng.

  • Các thiết bị sử dụng ngoài trời khác.

Nên hạn chế đặt hộp nối ở vị trí nước mưa dễ tác động trực tiếp.

Hệ chiếu sáng giúp sân thượng sử dụng được vào buổi tối và tăng tính an toàn.

Có thể cân nhắc:

  • Đèn tường.

  • Đèn trần ngoài trời.

  • Đèn ốp.

  • Đèn sân vườn.

  • Đèn chân tường.

  • Đèn hắt.

  • LED dây cho mái che hoặc lan can.

  • Đèn cầu thang lên sân thượng.

  • Cảm biến ánh sáng hoặc cảm biến chuyển động.

Đèn ngoài trời nên phù hợp môi trường sử dụng và được lắp đặt ở vị trí dễ bảo trì.

Nếu có mái pergola hoặc mái che, nên chuẩn bị dây điện trước khi hoàn thiện khung mái.

Một đầu cấp nước trên sân thượng rất hữu ích cho vệ sinh, tưới cây hoặc giặt phơi.

Vật tư có thể gồm:

  • Ống cấp nước.

  • Co, tê, nối.

  • Van khóa.

  • Van góc nếu cần.

  • Vòi hồ.

  • Dây cấp.

  • Đầu ren.

  • Băng tan.

  • Phụ kiện cố định ống.

Nên có van khóa riêng để thuận tiện bảo trì.

Nếu sân thượng trồng cây nhiều, có thể chuẩn bị thêm đường cấp cho hệ tưới.

Nếu bố trí máy giặt hoặc khu giặt phơi, cần chuẩn bị thêm:

  • Ổ cắm điện.

  • Đường cấp nước.

  • Van khóa.

  • Vòi hoặc đầu cấp máy giặt.

  • Ống thoát nước máy giặt.

  • Phễu thoát sàn.

  • Dây cấp.

  • Giá hoặc giàn phơi.

  • Mái che nếu cần.

Đường thoát máy giặt nên được xác định từ trước, tránh để nước xả trực tiếp ra bề mặt sân gây đọng nước.

Mái che giúp giảm nắng mưa và tăng khả năng sử dụng sân thượng.

Có thể sử dụng:

  • Khung thép.

  • Khung nhôm.

  • Mái kính.

  • Tấm polycarbonate.

  • Mái tôn.

  • Lam che nắng.

  • Pergola.

Vật tư đi kèm có thể gồm:

  • Cột.

  • Xà.

  • Bản mã.

  • Bulông.

  • Vít chuyên dụng.

  • Keo trám.

  • Gioăng.

  • Máng xối.

  • Ống thoát nước.

Trước khi khoan hoặc neo chân mái xuống sân thượng cần xem xét lớp chống thấm bên dưới và có phương án xử lý phù hợp.

Nếu sân thượng được sử dụng làm khu cây xanh, có thể chuẩn bị:

  • Chậu cây.

  • Khay trồng.

  • Giá hoặc kệ cây.

  • Hệ tưới.

  • Vòi tưới.

  • Ống dẫn nước.

  • Van.

  • Phụ kiện chia nhánh.

  • Tấm kê chậu.

  • Lưới chắn rác.

  • Vật liệu bảo vệ sàn.

Không nên đặt đất trồng trực tiếp lên bề mặt sân nếu thiết kế ban đầu không có cấu tạo phù hợp.

Các chậu lớn cũng cần được cân nhắc về vị trí và tải trọng.

Sân thượng cũng là vị trí phổ biến cho các thiết bị kỹ thuật:

  • Bồn nước.

  • Máy nước nóng năng lượng mặt trời.

  • Dàn nóng điều hòa.

  • Máy bơm.

  • Hệ điện mặt trời.

  • Ăng-ten.

  • Camera.

  • Thiết bị viễn thông.

Nên xác định trước:

  • Vị trí đặt.

  • Chân đỡ.

  • Điện cấp.

  • Đường nước.

  • Đường thoát.

  • Khoảng không gian bảo trì.

Tránh đặt thiết bị che phễu thu nước hoặc làm cản trở đường thoát nước của sân.

  • Vật tư tạo dốc.

  • Vật liệu chống thấm.

  • Vật tư xử lý chân tường và cổ ống.

  • Lớp bảo vệ chống thấm.

  • Phễu thu nước.

  • Cầu chắn rác.

  • Ống thoát nước mưa.

  • Co, tê, nối và phụ kiện ống.

  • Gạch lát ngoài trời.

  • Keo dán gạch.

  • Keo chà ron.

  • Vật liệu hoàn thiện chân tường.

  • Lan can hoặc vật tư tường bao.

  • Dây điện và ống luồn.

  • Công tắc, ổ cắm ngoài trời.

  • Đèn sân thượng.

  • Ống cấp nước.

  • Van khóa và vòi hồ.

  • Vật tư khu giặt nếu có.

  • Mái che nếu có.

  • Hệ tưới nếu trồng cây.

  • Chân đỡ và vật tư cho thiết bị kỹ thuật.

  • Mặt sàn đã kiểm tra.

  • Hướng thoát nước hợp lý.

  • Cao độ cửa ra sân thượng đã được đối chiếu.

  • Các điểm thu nước đã đúng vị trí.

  • Cổ ống xuyên sàn đã hoàn thiện.

  • Chân tường đã được xử lý.

  • Chống thấm đã hoàn thành.

  • Hệ chống thấm đã được kiểm tra trước khi che phủ.

  • Vị trí lan can đã xác định.

  • Vị trí mái che đã xác định.

  • Điện ngoài trời đã đi xong.

  • Cấp nước đã bố trí.

  • Thoát nước máy giặt đã chuẩn bị nếu cần.

  • Vị trí bồn nước và thiết bị đã xác định.

  • Vật liệu lát sàn phù hợp khu vực ngoài trời.

Lát gạch trước khi kiểm tra chống thấm: nếu phát sinh thấm sau này sẽ phải tháo lớp hoàn thiện để sửa.

Không tạo dốc tốt: nước dễ đọng tại các góc và quanh chân tường.

Đặt phễu thu ở vị trí khó vệ sinh: rác tích tụ lâu ngày có thể gây tắc.

Khoan chân lan can và mái che sau khi chống thấm mà không xử lý lại: có thể tạo đường nước đi xuống dưới lớp chống thấm.

Không chuẩn bị ổ cắm, vòi nước từ đầu: khi sử dụng thực tế thường phải kéo dây hoặc ống nổi.

Chọn gạch quá trơn: đặc biệt bất tiện khi sân thượng ướt.

Đặt quá nhiều thiết bị tại khu vực thoát nước: làm khó vệ sinh và bảo trì.

Khi làm sân thượng nên xem đồng thời:

  • Mái bê tông: là nền kết cấu chính của nhiều sân thượng.

  • Chống thấm: ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền của khu vực bên dưới.

  • Nước mưa: gồm phễu thu, ống thoát và cầu chắn rác.

  • Tường xây: liên quan tường bao sân thượng.

  • Điện âm: phục vụ ổ cắm và thiết bị.

  • Chiếu sáng: phục vụ sử dụng buổi tối.

  • Bơm & bồn: sân thượng thường bố trí bồn nước.

  • Điều hòa: có thể đặt dàn nóng trên sân thượng.

  • Sân vườn: liên quan cây xanh, cấp nước và thoát nước.

  • Phòng giặt: nếu khu giặt phơi được bố trí trên tầng cao nhất.

Sân thượng cần mua những nhóm vật tư chính nào?

Thông thường gồm vật tư tạo dốc, chống thấm, thoát nước, gạch lát, keo và vật tư hoàn thiện, lan can hoặc tường bao, điện – chiếu sáng và hệ cấp nước. Tùy công năng còn có vật tư giặt phơi, cây xanh, mái che và thiết bị kỹ thuật.

Sân thượng có cần chống thấm trước khi lát gạch không?

Có. Gạch và ron không nên được xem là lớp chống thấm chính. Hệ chống thấm nên được hoàn thiện và kiểm tra trước khi thi công lớp lát bảo vệ phía trên.

Nên chọn gạch gì cho sân thượng?

Nên chọn gạch phù hợp ngoài trời, ưu tiên bề mặt có độ bám tốt và thuận tiện vệ sinh. Màu sắc và kích thước nên được chọn cùng với hướng thoát nước và cách chia nền.

Có nên bố trí vòi nước trên sân thượng không?

Nên cân nhắc. Một vòi nước giúp vệ sinh sàn, tưới cây và phục vụ khu giặt phơi thuận tiện hơn. Tốt nhất nên có van khóa riêng.

Có thể khoan nền sân thượng để lắp mái che không?

Có thể có giải pháp liên kết phù hợp, nhưng không nên khoan tùy tiện xuyên lớp chống thấm. Điểm neo cần được xác định trước hoặc được xử lý chống thấm lại đúng kỹ thuật sau khi thi công.

Trồng cây trên sân thượng cần lưu ý gì?

Cần chú ý tải trọng, khả năng thoát nước, chống thấm và vị trí đặt chậu. Nên hạn chế để đất và rễ cây tiếp xúc trực tiếp với bề mặt chống thấm nếu hệ sân không được thiết kế cho mục đích trồng cây.

Sân thượng nhà phố nên được tính như một không gian ngoài trời hoàn chỉnh, không chỉ là một mặt sàn lát gạch.

Khi chuẩn bị vật tư, nên chia thành các nhóm rõ ràng: chống thấm – thoát nước – lát nền – tường/lan can – điện – chiếu sáng – cấp nước – mái che – tiện ích sử dụng.

Ba hạng mục cần ưu tiên chốt sớm nhất là điểm thoát nước, chống thấm và các vị trí xuyên sàn hoặc bắt chân thiết bị. Đây là những phần rất khó sửa sau khi đã lát hoàn thiện.

Nếu sân thượng có khu giặt, cây xanh, bàn trà hoặc mái che, hãy xác định ngay từ đầu để bố trí đủ điện, nước và thoát nước. Làm đúng từ giai đoạn thô sẽ giúp khu sân thượng dễ sử dụng, dễ bảo trì và hạn chế tình trạng phải đục sửa sau khi nhà đã hoàn thiện.