PCCC trong nhà phố không chỉ là mua một vài bình chữa cháy rồi đặt ở góc nhà. Một hệ thống hợp lý cần kết hợp giữa phát hiện sớm, cảnh báo, thiết bị chữa cháy ban đầu, thoát nạn và các điều kiện hỗ trợ xử lý khi xảy ra sự cố.

Tùy quy mô, công năng và thiết kế của từng căn nhà, các nhóm thiết bị thường được xem xét gồm:

  • Bình chữa cháy.

  • Đầu báo khói hoặc báo nhiệt.

  • Chuông hoặc còi báo cháy.

  • Nút nhấn báo cháy nếu hệ thống có sử dụng.

  • Tủ hoặc trung tâm báo cháy với công trình có yêu cầu.

  • Đèn chiếu sáng sự cố.

  • Đèn chỉ dẫn thoát nạn.

  • Mặt nạ lọc khói phù hợp khi cần.

  • Chăn chữa cháy.

  • Thiết bị ngắt điện khẩn cấp.

  • Vật tư dây dẫn, ống luồn và hộp kỹ thuật.

  • Hệ thống chữa cháy bằng nước nếu thiết kế công trình có yêu cầu.

Với nhà phố, điều quan trọng là bố trí thiết bị tại những vị trí dễ tiếp cận và chuẩn bị đường điện, dây tín hiệu từ trước thay vì đợi đến khi hoàn thiện mới lắp bổ sung.

Khu vực cửa ra vào

Đây thường là một trong những vị trí thuận tiện để đặt bình chữa cháy hoặc thiết bị hỗ trợ xử lý ban đầu.

Thiết bị cần dễ nhìn, dễ lấy và không bị che khuất bởi tủ giày, nội thất hoặc vật dụng sinh hoạt.

Khu vực bếp

Bếp là nơi tập trung thiết bị sinh nhiệt, nguồn điện và trong một số gia đình còn có hệ thống gas.

Nên bố trí phương tiện chữa cháy phù hợp ở vị trí gần nhưng không quá sát nguồn nhiệt hoặc ngay phía trên bếp.

Khu vực cầu thang

Cầu thang là tuyến di chuyển chính giữa các tầng nên cần giữ thông thoáng.

Các vị trí chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn thoát nạn hoặc thiết bị cảnh báo có thể được bố trí quanh khu vực này tùy thiết kế.

Phòng khách và hành lang

Đây là các vị trí thích hợp để bố trí đầu báo khói hoặc thiết bị cảnh báo trong nhiều phương án nhà ở.

Khu kỹ thuật và tủ điện

Tủ điện là vị trí cần được quan tâm đặc biệt.

Không nên chất vật liệu dễ cháy quanh tủ điện. Nếu bố trí thiết bị chữa cháy gần khu vực này, cần chọn loại phù hợp với tính chất của đám cháy điện.

Tầng trên và sân thượng

Nhà phố nhiều tầng nên xem xét việc phân bổ thiết bị theo tầng thay vì tập trung tất cả ở tầng trệt.

Nếu công trình có hệ thống báo cháy hoặc cảnh báo tập trung, phần dây và ống luồn nên được chuẩn bị từ giai đoạn điện âm.

Các công việc thường gồm:

  • Xác định vị trí đầu báo.

  • Xác định vị trí còi hoặc chuông báo.

  • Xác định vị trí nút nhấn báo cháy nếu có.

  • Đi ống luồn dây tín hiệu.

  • Đi dây nguồn cho thiết bị.

  • Chuẩn bị hộp chờ.

  • Bố trí vị trí đèn sự cố.

  • Chuẩn bị nguồn điện cho đèn chỉ dẫn.

  • Xác định vị trí tủ hoặc trung tâm báo cháy nếu hệ thống sử dụng.

  • Xác định vị trí bình chữa cháy.

  • Chừa không gian tiếp cận các thiết bị.

  • Chuẩn bị tuyến ống chữa cháy nếu công trình có thiết kế hệ thống nước chữa cháy.

Không nên để các thiết bị PCCC trở thành phần “gắn thêm” sau khi nhà đã hoàn thiện.

Bình chữa cháy là phương tiện xử lý ban đầu phổ biến nhất trong nhà phố.

Khi lựa chọn cần quan tâm đến:

  • Loại chất chữa cháy.

  • Loại nguy cơ cháy tại vị trí sử dụng.

  • Kích thước và khả năng thao tác.

  • Nguồn gốc sản phẩm.

  • Tình trạng niêm phong.

  • Hướng dẫn sử dụng.

  • Điều kiện bảo quản.

  • Khả năng kiểm tra và bảo dưỡng.

Không nên đặt tất cả bình chữa cháy tại một vị trí duy nhất nếu nhà có nhiều tầng.

Thiết bị cũng không nên được đặt trong tủ khóa kín khiến người sử dụng khó lấy khi cần.

Các loại bình chữa cháy sử dụng chất chữa cháy khác nhau và phù hợp với từng tình huống khác nhau.

Bình bột thường được sử dụng cho nhiều dạng đám cháy ban đầu, trong khi một số loại bình khí phù hợp hơn tại khu vực có thiết bị điện hoặc điện tử.

Không nên áp dụng một loại bình cho mọi vị trí chỉ vì tiện mua.

Nên xác định trước các khu vực chính như bếp, tủ điện, gara hoặc phòng thiết bị để lựa chọn phương tiện phù hợp.

Đầu báo giúp phát hiện dấu hiệu bất thường trước khi đám cháy phát triển lớn.

Hai nhóm phổ biến là:

Đầu báo khói

Phù hợp với những khu vực cần nhận biết khói sớm.

Đầu báo nhiệt

Có thể được sử dụng tại những môi trường mà khói, hơi hoặc điều kiện sử dụng khiến đầu báo khói không phù hợp.

Không nên đặt đầu báo tùy tiện chỉ dựa trên vị trí còn trống trên trần.

Vị trí lắp đặt cần xem xét trần nhà, điều hòa, quạt thông gió, bếp và các luồng khí để hạn chế báo sai hoặc giảm hiệu quả phát hiện.

Thiết bị báo cháy phải giúp người trong nhà nhận biết nhanh khi có sự cố.

Nhà nhiều tầng cần đặc biệt quan tâm đến việc tín hiệu cảnh báo có thể được nghe hoặc nhận biết ở các khu vực khác nhau.

Hệ thống có thể gồm:

  • Còi báo cháy.

  • Chuông báo cháy.

  • Đèn báo.

  • Thiết bị cảnh báo kết hợp âm thanh và ánh sáng.

  • Trung tâm báo cháy nếu hệ thống sử dụng dạng tập trung.

Khi thi công cần chuẩn bị dây tín hiệu và nguồn điện đúng với cấu hình thiết bị.

Khi mất điện hoặc khu vực có nhiều khói, khả năng quan sát có thể giảm đáng kể.

Đèn chiếu sáng sự cố giúp duy trì ánh sáng tại một số khu vực quan trọng.

Các vị trí nên xem xét gồm:

  • Cầu thang.

  • Hành lang.

  • Lối ra chính.

  • Khu vực chuyển hướng.

  • Các tầng có nhiều phòng.

Đèn chỉ dẫn thoát nạn giúp người sử dụng nhận biết hướng di chuyển.

Thiết bị cần được bố trí sao cho dễ nhìn và không bị che bởi cửa, tủ hoặc vật dụng trang trí.

Bếp cần được xem xét riêng vì có nhiều nguồn gây cháy.

Ngoài bình chữa cháy, có thể cân nhắc:

  • Chăn chữa cháy.

  • Thiết bị phát hiện rò gas nếu sử dụng LPG.

  • Van khóa gas dễ thao tác.

  • Thiết bị ngắt nguồn điện phù hợp.

  • Hệ thống hút mùi được vệ sinh định kỳ.

Không nên đặt bình chữa cháy trực tiếp ngay trên bếp hoặc quá gần nơi có khả năng phát sinh lửa.

Người sử dụng cần có thể tiếp cận bình từ một vị trí an toàn.

Tủ điện nên được bố trí ở nơi dễ tiếp cận và không bị chất đồ che kín.

Cần lưu ý:

  • Không để vật liệu dễ cháy sát tủ điện.

  • Dây điện cần được thi công gọn và đúng thiết kế.

  • Thiết bị bảo vệ điện phải phù hợp với hệ thống.

  • Các điểm đấu nối cần được kiểm tra trong quá trình sử dụng.

  • Không tự tăng tải cho mạch điện nếu chưa kiểm tra khả năng chịu tải.

Đối với thiết bị chữa cháy đặt gần tủ điện, cần chọn loại phù hợp với môi trường có thiết bị điện.

Nếu nhà sử dụng hệ thống báo cháy có dây, nhóm vật tư có thể gồm:

  • Dây tín hiệu.

  • Dây nguồn.

  • Ống luồn dây.

  • Hộp nối.

  • Đế gắn đầu báo.

  • Hộp âm.

  • Phụ kiện cố định.

  • Đầu nối.

  • Tủ kỹ thuật.

  • Nguồn dự phòng tùy hệ thống.

Đường dây báo cháy nên được thi công có tổ chức, đánh dấu rõ và hạn chế việc sửa nối tùy tiện.

Nếu đang xây mới, nên triển khai đồng thời với phần điện nhẹ để hạn chế việc phải đi dây nổi về sau.

Một số công trình có thể được thiết kế hệ thống chữa cháy bằng nước.

Khi đó cần xem xét các thành phần như:

  • Nguồn nước.

  • Bơm.

  • Đường ống.

  • Van.

  • Họng hoặc điểm cấp nước.

  • Tủ chứa thiết bị.

  • Phụ kiện nối ống.

  • Giá đỡ.

  • Thiết bị điều khiển.

Đây là hệ thống kỹ thuật chuyên biệt và cần được thiết kế theo yêu cầu cụ thể của công trình.

Không nên tự bố trí đường kính ống, công suất bơm hoặc số lượng thiết bị dựa trên kinh nghiệm chung.

Thiết bị PCCC chỉ là một phần. Khả năng thoát ra khỏi nhà khi có cháy cũng rất quan trọng.

Với nhà phố nên hạn chế:

  • Khóa nhiều lớp khó mở.

  • Vật dụng chắn cầu thang.

  • Đồ đạc đặt kín hành lang.

  • Song sắt hoặc kết cấu khiến việc thoát ra ngoài quá khó.

  • Cửa thoát bị che hoặc khóa phức tạp.

Các thành viên trong gia đình cũng nên biết vị trí bình chữa cháy, van gas, tủ điện và lối thoát phù hợp.

  • Đã xác định các khu vực có nguy cơ cháy.

  • Đã bố trí bình chữa cháy phù hợp.

  • Bình được đặt ở vị trí dễ nhìn, dễ lấy.

  • Đã kiểm tra khu vực bếp.

  • Đã kiểm tra khu vực tủ điện.

  • Đã xác định nhu cầu đầu báo khói.

  • Đã xác định nhu cầu đầu báo nhiệt.

  • Đã bố trí thiết bị cảnh báo.

  • Đã đi dây báo cháy nếu sử dụng hệ thống có dây.

  • Đã chuẩn bị hộp chờ cho thiết bị.

  • Đã bố trí đèn chiếu sáng sự cố.

  • Đã xem xét đèn chỉ dẫn thoát nạn.

  • Đã chuẩn bị chăn chữa cháy nếu cần.

  • Đã kiểm tra hệ thống gas bếp.

  • Đã kiểm tra khả năng ngắt điện.

  • Đã giữ thông thoáng cầu thang và hành lang.

  • Đã kiểm tra lối ra chính.

  • Đã phổ biến vị trí thiết bị cho người trong nhà.

  • Đã có kế hoạch kiểm tra thiết bị định kỳ.

Tủ điện

Hệ thống điện và thiết bị bảo vệ là một phần quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ sự cố điện.

Điện nhẹ

Hệ thống báo cháy có dây thường được triển khai cùng các tuyến điện nhẹ.

Bếp và hệ thống gas

Bếp là khu vực cần phối hợp giữa gas, điện, hút mùi và thiết bị chữa cháy.

Cầu thang và hành lang

Đây là tuyến thoát chính của phần lớn nhà phố nhiều tầng.

Khu kỹ thuật

Máy bơm, tủ điện và các thiết bị kỹ thuật cần được bố trí gọn, dễ tiếp cận.

Sân thượng và mái

Một số phương án thoát nạn hoặc hệ thống kỹ thuật có thể liên quan đến khu vực này tùy thiết kế nhà.

Không nên xác định theo một con số cố định cho mọi căn nhà.

Số lượng và vị trí thiết bị phụ thuộc vào số tầng, diện tích, công năng và các khu vực có nguy cơ cháy.

Quan trọng là thiết bị phải nằm trong phạm vi có thể tiếp cận nhanh khi cần.

Đây là thiết bị đáng cân nhắc vì có thể giúp phát hiện khói sớm.

Tuy nhiên vị trí và loại đầu báo cần được lựa chọn phù hợp với từng không gian để hạn chế báo sai và đảm bảo khả năng phát hiện.

Không nên nếu việc đó khiến thiết bị khó nhìn hoặc khó lấy.

Trong tình huống khẩn cấp, người sử dụng cần tiếp cận bình nhanh và không phải tìm chìa khóa hay di chuyển nhiều vật dụng.

Nhà nhiều tầng hoặc có hành lang, cầu thang kín nên cân nhắc bố trí chiếu sáng sự cố tại các tuyến di chuyển quan trọng.

Mục tiêu là duy trì khả năng quan sát khi nguồn điện thông thường không hoạt động.

Không.

Thiết bị cần được kiểm tra định kỳ về tình trạng bên ngoài, niêm phong, áp suất hoặc các yêu cầu bảo dưỡng tương ứng với từng loại sản phẩm.

Nếu phát hiện hư hỏng hoặc bất thường cần xử lý theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc đơn vị chuyên môn.

Nên xác định từ giai đoạn thiết kế điện, bếp, cầu thang và khu kỹ thuật.

Những phần như dây tín hiệu, ống luồn, vị trí đầu báo và nguồn cho đèn sự cố sẽ dễ thi công hơn rất nhiều trước khi tô trát và đóng trần.

Với nhà phố, PCCC nên được xây dựng theo nguyên tắc phát hiện sớm – cảnh báo nhanh – có phương tiện xử lý ban đầu – luôn giữ được đường thoát.

Khi chuẩn bị vật tư, nên chia thành từng nhóm gồm bình chữa cháy – đầu báo – thiết bị cảnh báo – đèn sự cố – đèn thoát nạn – vật tư dây và ống – thiết bị hỗ trợ tại bếp – thiết bị liên quan đến tủ điện và hệ thống chữa cháy chuyên dụng nếu có.

Không nên mua thiết bị chỉ để “có cho đủ”. Quan trọng hơn là chọn đúng thiết bị cho từng khu vực, đặt ở nơi dễ tiếp cận và đảm bảo mọi thành viên trong nhà biết cách sử dụng, vị trí ngắt điện, khóa gas và hướng thoát ra ngoài khi có sự cố.