Móng nhà là bộ phận nằm phía dưới công trình, có nhiệm vụ tiếp nhận tải trọng từ cột, tường và các kết cấu phía trên rồi truyền xuống nền đất. Với nhà phố, móng còn liên quan trực tiếp đến nhiều hạng mục kỹ thuật như bể nước ngầm, hầm tự hoại, đường ống cấp thoát nước, ống chờ điện và các vị trí kỹ thuật đi xuyên qua kết cấu.

Vì nằm ở giai đoạn đầu của công trình và phần lớn sẽ bị che khuất sau khi hoàn thiện, việc chuẩn bị đúng vật tư ngay từ đầu rất quan trọng. Nếu thiếu đường ống chờ, chống thấm hoặc phụ kiện cần thiết, việc sửa chữa về sau thường khó và có thể phải đào phá lại.

Tùy thiết kế kết cấu và điều kiện nền đất, quá trình thi công móng có thể bao gồm các công việc như:

  • Chuẩn bị và định vị mặt bằng.

  • Đào đất khu vực móng.

  • Xử lý nền tại vị trí đặt móng.

  • Chuẩn bị lớp bê tông lót nếu thiết kế yêu cầu.

  • Gia công và lắp đặt cốt thép.

  • Lắp dựng cốp pha.

  • Bố trí các đường ống, ống chờ hoặc vị trí xuyên móng cần thiết.

  • Đổ bê tông móng.

  • Xử lý chống thấm tại những vị trí liên quan.

  • Thi công giằng móng, cổ cột hoặc các kết cấu tiếp nối.

  • Lấp đất và hoàn thiện phần nền sau khi các hệ thống ngầm đã được kiểm tra.

Trình tự cụ thể phụ thuộc vào hồ sơ thiết kế, loại móng và điều kiện thực tế của công trình.

Đây là nhóm vật tư chính tạo nên kết cấu chịu lực của móng.

Các nhóm thường gặp gồm:

  • Thép cốt bê tông.

  • Bê tông.

  • Xi măng.

  • Cát.

  • Đá.

  • Dây buộc thép.

  • Vật tư kê và cố định cốt thép.

  • Cốp pha và phụ kiện cốp pha.

Việc lựa chọn chủng loại và khối lượng cần bám theo thiết kế kết cấu, không nên tự thay đổi chỉ dựa trên kinh nghiệm hoặc giá vật tư.

Tùy hiện trạng đất, một số công trình có thể cần vật tư phục vụ gia cố, san chỉnh hoặc xử lý nền trước khi thi công kết cấu móng.

Nhóm này có thể bao gồm:

  • Vật liệu san lấp.

  • Cát hoặc đá phục vụ lớp nền.

  • Vật tư hỗ trợ thoát nước tạm.

  • Vật tư phục vụ gia cố nền theo phương án thiết kế.

Không phải công trình nào cũng sử dụng giống nhau, vì điều kiện nền đất từng khu vực có thể khác biệt đáng kể.

Một số vị trí của phần móng, bể ngầm hoặc kết cấu tiếp xúc với đất và độ ẩm cần được xem xét chống thấm từ sớm.

Các nhóm sản phẩm có thể liên quan gồm:

  • Vật liệu chống thấm.

  • Vật liệu trám khe.

  • Sản phẩm xử lý mạch ngừng.

  • Vật tư xử lý cổ ống xuyên kết cấu.

  • Vật liệu bảo vệ lớp chống thấm.

Đây là nhóm vật tư nên được xác định trước khi lấp đất vì sau khi hoàn thiện nền, việc tiếp cận lại các vị trí này sẽ khó hơn.

Móng nhà thường có nhiều tuyến kỹ thuật đi xuyên hoặc đi sát khu vực kết cấu.

Các sản phẩm có thể gồm:

  • Ống cấp nước.

  • Ống thoát nước.

  • Co, tê, nối.

  • Keo và vật tư kết nối.

  • Ống chờ xuyên móng.

  • Hố ga hoặc các phụ kiện thu thoát nước gần công trình.

Vị trí đường ống nên được phối hợp với bản vẽ móng trước khi đổ bê tông để hạn chế phải khoan hoặc cắt kết cấu sau này.

Một số tuyến điện, tiếp địa hoặc điện nhẹ có thể cần bố trí từ giai đoạn móng.

Nhóm vật tư thường liên quan gồm:

  • Ống luồn dây điện.

  • Ống chờ kỹ thuật.

  • Phụ kiện nối ống.

  • Dây hoặc hệ thống tiếp địa theo thiết kế.

  • Hộp hoặc điểm chờ kỹ thuật nếu có.

Các vị trí này cần được xác định đúng trước khi bê tông hóa kết cấu.

Trước khi đổ bê tông, nên kiểm tra kỹ các vị trí có khả năng ảnh hưởng đến kết cấu hoặc nằm bên dưới nền sau này.

Các hạng mục thường cần rà soát gồm:

  • Đường ống cấp nước.

  • Đường ống thoát nước.

  • Đường thoát nước mưa.

  • Hố ga.

  • Bể nước ngầm.

  • Hầm tự hoại.

  • Ống điện và điện nhẹ.

  • Hệ thống tiếp địa.

  • Các ống chờ xuyên móng.

  • Vị trí máy bơm hoặc thiết bị kỹ thuật liên quan.

Việc phối hợp sớm giúp tránh tình trạng kết cấu hoàn thành rồi mới phát hiện thiếu đường chờ.

Với công trình xây mới, nên lập danh sách vật tư theo từng nhóm ngay từ giai đoạn chuẩn bị móng:

  • Vật tư kết cấu.

  • Vật tư xử lý nền.

  • Vật tư chống thấm.

  • Ống cấp nước.

  • Ống thoát nước.

  • Ống luồn điện.

  • Vật tư tiếp địa.

  • Phụ kiện và vật tư kết nối.

Việc gom theo nhóm giúp kiểm soát tốt hơn các phần phải hoàn thành trước khi đổ bê tông.

Với nhà cũ cần cải tạo, nâng tầng hoặc thay đổi công năng, không nên tự xác định phương án gia cố móng chỉ dựa trên quan sát.

Trước khi mua vật tư cần làm rõ:

  • Hiện trạng móng.

  • Kết cấu đang có.

  • Phương án gia cố.

  • Vị trí các hệ thống ngầm hiện hữu.

  • Những khu vực phải đào hoặc can thiệp.

Vật tư sau đó mới được lựa chọn theo phương án kỹ thuật cụ thể.

Nếu bể nước hoặc hầm tự hoại nằm gần khu vực móng, cần phối hợp ngay từ đầu giữa kết cấu và cấp thoát nước.

Những nhóm vật tư thường cần quan tâm gồm:

  • Ống cấp và thoát nước.

  • Phụ kiện đường ống.

  • Vật tư chống thấm.

  • Vật liệu xử lý khe.

  • Ống chờ xuyên kết cấu.

Kích thước, chủng loại và bố trí vật tư chịu lực phải theo thiết kế. Không nên tự giảm, tăng hoặc thay đổi vật liệu khi chưa có đánh giá phù hợp.

Ống chờ, đường thoát nước và các hệ thống kỹ thuật cần được xác định trước. Việc khoan xuyên kết cấu sau khi bê tông đã hoàn thành có thể ảnh hưởng đến thi công và làm phát sinh thêm công việc.

Những khu vực thường xuyên chịu ẩm, nước ngầm hoặc tiếp xúc trực tiếp với đất cần được xem xét chống thấm đúng thời điểm.

Trước khi lấp đất quanh móng, nên kiểm tra các đường ống, mối nối, chống thấm và những vị trí kỹ thuật đã hoàn thiện.

Phần móng không chỉ là công việc của đội kết cấu. Điện, nước, chống thấm và các hạng mục ngầm cần được phối hợp đồng thời để tránh xung đột.

Trước khi thi công móng nhà phố, có thể rà soát:

□ Thép cốt bê tông
□ Bê tông và vật liệu liên quan
□ Dây buộc, con kê và phụ kiện cốt thép
□ Cốp pha và phụ kiện
□ Vật tư xử lý nền nếu cần
□ Vật tư chống thấm
□ Vật tư xử lý khe và cổ ống
□ Ống cấp nước đi ngầm
□ Ống thoát nước
□ Co, tê, nối và keo đường ống
□ Ống luồn điện hoặc ống chờ kỹ thuật
□ Vật tư tiếp địa theo thiết kế
□ Vị trí bể nước ngầm nếu có
□ Vị trí hầm tự hoại nếu có
□ Kiểm tra toàn bộ hệ thống trước khi đổ bê tông và lấp đất

Khi thi công móng nhà, nên xem thêm các nhóm vị trí và hệ thống sau:

  • Nền đất / san lấp: liên quan trực tiếp đến việc chuẩn bị nền trước khi làm móng.

  • Cột & dầm: là phần kết cấu tiếp nối từ móng lên thân nhà.

  • Bể nước ngầm: thường được bố trí và thi công trong giai đoạn đầu.

  • Bể phốt / hầm tự hoại: cần phối hợp vị trí với móng và đường thoát nước.

  • Đường ống cấp nước: có thể đi xuyên hoặc đi gần khu vực móng.

  • Đường ống thoát nước: cần bố trí trước khi hoàn thiện nền.

  • Điện âm: một số tuyến kỹ thuật cần để ống chờ từ sớm.

  • Tiếp địa & chống sét: một số thành phần có thể được triển khai từ giai đoạn móng.

Thông thường gồm vật tư kết cấu, vật tư xử lý nền, chống thấm, cấp thoát nước, ống chờ điện và các phụ kiện kỹ thuật liên quan.

Những đường ống hoặc ống chờ đi xuyên qua khu vực móng nên được xác định trước khi đổ bê tông để hạn chế việc khoan cắt kết cấu về sau.

Tùy cấu tạo và vị trí công trình. Những khu vực tiếp xúc với đất, nước hoặc các kết cấu ngầm thường cần được xem xét chống thấm theo thiết kế và điều kiện thực tế.

Không nên. Vật tư chịu lực cần tuân theo thiết kế kết cấu và chỉ nên thay đổi khi có đánh giá phù hợp từ người có chuyên môn.

Nên thực hiện sau khi các hạng mục kết cấu, chống thấm, đường ống và hệ thống kỹ thuật liên quan đã được kiểm tra đầy đủ.

Nên bắt đầu từ hồ sơ thiết kế và danh sách công việc tại khu vực móng, sau đó chia vật tư thành các nhóm: kết cấu, nền, chống thấm, điện nước và phụ kiện kỹ thuật.

Móng nhà là một trong những vị trí quan trọng nhất trong quá trình xây nhà phố vì liên quan trực tiếp đến kết cấu chịu lực và nhiều hệ thống kỹ thuật ngầm.

Chuẩn bị đúng vật tư không chỉ gồm thép, bê tông và cốp pha mà còn phải tính đến chống thấm, cấp thoát nước, điện, tiếp địa, bể nước và các vị trí ống chờ.

Việc phối hợp đầy đủ ngay từ giai đoạn móng giúp giảm nguy cơ phải khoan, đào hoặc sửa lại sau khi phần nền và kết cấu phía trên đã hoàn thành.