Điện âm tường là hệ dây dẫn, ống luồn, hộp nối và đế thiết bị được bố trí bên trong tường, sàn hoặc trần trước khi công trình được tô, ốp và hoàn thiện.

Trong nhà phố, hệ điện âm thường phục vụ:

  • Chiếu sáng.
  • Công tắc.
  • Ổ cắm.
  • Điều hòa.
  • Máy nước nóng.
  • Máy bơm.
  • Bếp và thiết bị gia dụng.
  • Cửa cuốn, cổng tự động.
  • Camera.
  • Mạng internet.
  • Chuông cửa và intercom.
  • Thiết bị nhà thông minh.
  • Hệ thống kỹ thuật khác.

Đây là hạng mục cần làm đúng ngay từ phần thô, vì sau khi tường và sàn đã hoàn thiện, việc bổ sung hoặc sửa tuyến điện thường phải đục phá khá nhiều.

Trước khi đi ống và dây, nên xác định tương đối rõ:

  • Vị trí tủ điện.
  • Công năng từng phòng.
  • Vị trí đèn.
  • Công tắc.
  • Ổ cắm.
  • Điều hòa.
  • Máy nước nóng.
  • Tủ lạnh.
  • Bếp điện hoặc bếp từ.
  • Máy giặt.
  • Máy sấy.
  • Máy bơm.
  • TV và hệ giải trí.
  • Camera.
  • Router và điểm mạng.
  • Cửa cuốn, cổng motor nếu có.

Không nên đi điện theo thói quen rồi đến giai đoạn hoàn thiện mới tìm chỗ cho thiết bị. Vị trí nội thất và thiết bị càng rõ thì hệ điện càng gọn và ít phải kéo dây nổi sau này.

Dây điện là vật tư chính của toàn bộ hệ thống.

Tùy mạch có thể sử dụng dây đơn hoặc cáp phù hợp cho:

  • Chiếu sáng.
  • Ổ cắm.
  • Điều hòa.
  • Máy nước nóng.
  • Bếp.
  • Máy bơm.
  • Thiết bị riêng.

Với nhà phố phổ thông, các tuyến thường được chia theo công năng thay vì dùng chung một cỡ dây cho toàn bộ ngôi nhà.

Kích thước dây phải được lựa chọn theo tải, chiều dài tuyến, thiết bị bảo vệ và thiết kế điện của công trình.

Không nên tự giảm tiết diện chỉ vì dây nhỏ dễ kéo hơn trong ống.

Ống luồn giúp bảo vệ dây và tạo điều kiện kéo, thay dây thuận tiện hơn.

Các loại thường dùng:

  • Ống PVC cứng.
  • Ống luồn điện chuyên dụng.
  • Ống mềm tại một số đoạn cần chuyển tiếp.

Nhóm kích thước thường gặp trong nhà phố có thể gồm Ø16, Ø20, Ø25, Ø32 tùy số lượng và loại dây bên trong.

Phụ kiện đi kèm:

  • Co.
  • Nối.
  • Tê.
  • Kẹp.
  • Đầu nối hộp.
  • Lò xo uốn ống hoặc dụng cụ thi công phù hợp.

Không nên nhồi quá nhiều dây vào một ống vì làm việc kéo dây khó hơn và gây bất tiện khi bảo trì.

Đế âm được lắp trong tường để gắn:

  • Công tắc.
  • Ổ cắm.
  • Ổ mạng.
  • Ổ TV.
  • Thiết bị điều khiển.

Có thể gồm:

  • Đế âm đơn.
  • Đế âm đôi.
  • Hộp âm nhiều module.
  • Đế chuyên dụng theo hệ thiết bị.

Đế cần được lắp:

  • Thẳng.
  • Đúng cao độ thiết kế.
  • Không lồi hoặc thụt quá sâu.
  • Cố định chắc.

Nếu dự kiến dùng công tắc hoặc ổ cắm modular, nên chốt hệ thiết bị từ sớm để chọn đúng loại đế.

Hộp nối là nơi tập trung hoặc chuyển hướng dây điện.

Có thể sử dụng:

  • Hộp nối âm.
  • Hộp chia ngả.
  • Hộp kỹ thuật.
  • Hộp trần.
  • Hộp chờ thiết bị.

Hộp nối nên nằm tại vị trí có thể tiếp cận khi cần.

Không nên chôn kín mối nối dây trực tiếp trong tường mà không có hộp phù hợp.

Các tuyến đi qua trần, hành lang hoặc khu kỹ thuật nên được bố trí hộp nối có trật tự để dễ truy tìm sau này.

Tủ điện là vị trí tập trung và bảo vệ các mạch điện trong nhà.

Một tủ điện có thể gồm:

  • Vỏ tủ.
  • MCB.
  • RCBO.
  • RCCB hoặc thiết bị bảo vệ theo thiết kế.
  • Thanh đấu trung tính.
  • Thanh tiếp địa.
  • Dây đấu nối.
  • Thanh ray.
  • Nhãn mạch.

Có thể chia thành:

  • Tủ điện tổng.
  • Tủ tầng.
  • Tủ khu vực.

Nhà nhiều tầng thường thuận tiện hơn nếu mỗi tầng hoặc nhóm tải có phân chia rõ.

Không nên dồn toàn bộ hệ thống vào một tủ quá nhỏ khiến dây chen chúc và khó bảo trì.

Tùy mạch có thể sử dụng các thiết bị như:

  • MCB.
  • RCBO.
  • RCCB.
  • Thiết bị chống quá áp nếu thiết kế có.
  • Thiết bị bảo vệ khác theo yêu cầu hệ thống.

Các tải nên được chia hợp lý, chẳng hạn:

  • Chiếu sáng.
  • Ổ cắm.
  • Điều hòa.
  • Máy nước nóng.
  • Bếp.
  • Máy bơm.
  • Thiết bị ngoài trời.

Không nên sử dụng một CB duy nhất cho quá nhiều tải quan trọng.

Việc lựa chọn thiết bị bảo vệ cần đồng bộ với tiết diện dây, tải và thiết kế điện.

Tiếp địa là phần quan trọng của hệ điện nhà phố.

Nhóm vật tư có thể gồm:

  • Cọc tiếp địa.
  • Dây tiếp địa.
  • Kẹp cọc.
  • Hộp kiểm tra.
  • Thanh tiếp địa trong tủ.
  • Đầu cos.
  • Phụ kiện nối.

Các thiết bị có vỏ kim loại hoặc yêu cầu tiếp địa cần được kết nối đúng vào hệ thống.

Không nên bỏ dây tiếp địa chỉ vì thiết bị vẫn hoạt động bình thường khi chưa nối.

Bên cạnh dây pha và trung tính, nhiều ổ cắm và thiết bị cần dây tiếp địa đi theo tuyến.

Nên chuẩn bị từ đầu cho:

  • Ổ cắm 3 chấu.
  • Máy nước nóng.
  • Máy giặt.
  • Tủ lạnh.
  • Bếp điện.
  • Điều hòa.
  • Máy bơm.
  • Thiết bị vỏ kim loại.

Việc bổ sung dây tiếp địa sau khi toàn bộ ống đã kín hoặc quá đầy sẽ khó khăn hơn nhiều.

Ngoài dây và ống, cần chuẩn bị các vật tư nhỏ nhưng rất quan trọng:

  • Đầu cos.
  • Domino.
  • Terminal.
  • Co nhiệt.
  • Băng keo điện.
  • Kẹp rẽ nhánh phù hợp.
  • Gen xoắn.
  • Dây rút.
  • Nhãn dây.

Nên dùng phụ kiện đấu nối phù hợp thay vì xoắn dây thủ công rồi quấn băng keo ở mọi vị trí.

Tại tủ điện, đầu cos và nhãn mạch giúp hệ thống gọn và dễ kiểm tra hơn.

Các tuyến chiếu sáng thường cần chuẩn bị:

  • Dây điện.
  • Ống luồn.
  • Hộp nối.
  • Công tắc.
  • Đầu chờ đèn.
  • Điểm treo nếu dùng đèn nặng.

Nếu sử dụng:

  • LED dây.
  • Đèn hắt.
  • Đèn âm trần.
  • Đèn trang trí.

cần tính thêm vị trí bộ nguồn hoặc driver.

Không nên đặt driver tại vị trí bị đóng kín hoàn toàn mà không thể thay sau này.

Ổ cắm cần được bố trí theo nội thất thực tế.

Các khu vực thường cần nhiều điểm hơn:

  • Phòng khách.
  • Bếp.
  • Phòng ngủ.
  • Phòng làm việc.
  • Khu giặt.
  • Gara.

Nên tránh để ổ cắm nằm:

  • Sau tủ cố định.
  • Sau đầu giường không sử dụng được.
  • Quá gần nước.
  • Quá thấp tại vị trí có nguy cơ ngập hoặc vệ sinh thường xuyên.

Ổ cắm nên được tính theo thiết bị chứ không chỉ chia đều theo tường.

Điều hòa thường cần:

  • Nguồn điện riêng theo thiết kế.
  • Dây liên kết giữa dàn nóng và dàn lạnh.
  • Ống luồn.
  • Đầu chờ.
  • Đường nước ngưng riêng.

Nên xác định vị trí máy lạnh trước khi tô tường để nguồn điện và tuyến ống đồng không phải đi nổi.

Không nên đặt đầu nguồn ngay phía sau vị trí không thể tiếp cận khi máy đã lắp.

Máy nước nóng là thiết bị cần được chuẩn bị điện đúng từ phần thô.

Có thể cần:

  • Dây cấp riêng.
  • Ống luồn.
  • CB hoặc thiết bị bảo vệ phù hợp.
  • Dây tiếp địa.
  • Công tắc hoặc CB cô lập ở vị trí thuận tiện.

Không nên cấp điện cho máy nước nóng bằng ổ kéo dài hoặc dây tạm.

Bếp có nhiều thiết bị công suất khác nhau như:

  • Bếp từ.
  • Lò nướng.
  • Lò vi sóng.
  • Máy hút mùi.
  • Máy rửa chén.
  • Tủ lạnh.
  • Máy lọc nước.
  • Ấm nước.
  • Máy pha cà phê.

Vì vậy nên chốt thiết bị tương đối sớm và bố trí mạch điện hợp lý.

Không nên dồn toàn bộ bếp vào một nhóm ổ cắm duy nhất.

Khu giặt có thể cần:

  • Nguồn máy giặt.
  • Nguồn máy sấy.
  • Giàn phơi điện.
  • Đèn.
  • Quạt hút.

Ổ cắm cần tránh vị trí nước bắn trực tiếp và vẫn phải tiếp cận được khi máy đã đặt vào đúng vị trí.

Nếu dự kiến sau này dùng máy sấy, nên cân nhắc chuẩn bị sẵn hạ tầng điện từ đầu.

Bên cạnh điện động lực, nhà phố thường cần:

  • LAN Cat6.
  • Cáp TV.
  • Cáp camera.
  • Cáp quang.
  • Chuông cửa.
  • Intercom.
  • Dây điều khiển.

Các hệ này nên có ống chờ riêng, không nên đi chung tùy tiện với điện động lực.

Nên chuẩn bị hộp kỹ thuật và vị trí tập trung mạng từ đầu để router, switch và đầu ghi được bố trí gọn.

Khu vực mặt tiền có thể cần:

  • Nguồn cửa cuốn.
  • Motor cổng.
  • Chuông cửa.
  • Camera.
  • Đèn cổng.
  • Cảm biến.

Nên đi sẵn dây và ống từ phần thô.

Nếu chờ đến sau khi lát sân và hoàn thiện mặt tiền mới bổ sung, khả năng phải kéo dây nổi rất cao.

Trước khi đóng kín cần kiểm tra:

  • Ống luồn có thông không.
  • Đế âm đúng vị trí.
  • Hộp nối đủ.
  • Tuyến ống không bị bẹp.
  • Các đầu chờ đã đánh dấu.
  • Tủ điện đủ không gian.
  • Hệ tiếp địa đã chuẩn bị.
  • Điện nhẹ được phân tuyến.
  • Không xung đột với ống nước.

Nên chụp lại hình ảnh toàn bộ đường ống trước khi tô.

Đây là dữ liệu rất hữu ích khi khoan tường hoặc sửa điện sau này.

  • Dây điện theo từng mạch.
  • Dây tiếp địa.
  • Ống luồn Ø phù hợp.
  • Co và nối ống.
  • Kẹp ống.
  • Đế âm.
  • Hộp nối.
  • Hộp kỹ thuật.
  • Tủ điện âm.
  • MCB.
  • RCBO/RCCB theo thiết kế.
  • Thanh tiếp địa.
  • Đầu cos.
  • Domino/terminal.
  • Co nhiệt.
  • Băng keo điện.
  • Kẹp rẽ nhánh phù hợp.
  • Gen xoắn.
  • Dây rút.
  • Nhãn dây và nhãn mạch.
  • Ống chờ điện nhẹ.
  • Vị trí nội thất chính đã chốt.
  • Công tắc đúng vị trí.
  • Ổ cắm không bị tủ che.
  • Bếp đã có mạch thiết bị.
  • Điều hòa có nguồn riêng phù hợp.
  • Máy nước nóng đã chuẩn bị điện và tiếp địa.
  • Máy giặt, máy sấy có đầu chờ.
  • Cửa cuốn và cổng có nguồn nếu cần.
  • Camera có dây và ống chờ.
  • LAN và TV đã phân tuyến.
  • Hệ tiếp địa đã hoàn thiện.
  • Ống luồn không bị bẹp hoặc tắc.
  • Đế âm được cố định chắc.
  • Hộp nối còn khả năng tiếp cận.
  • Toàn bộ tuyến đã được chụp ảnh trước khi tô.

Đi điện trước khi bố trí nội thất: ổ cắm và công tắc dễ sai vị trí.

Một ống luồn chứa quá nhiều dây: rất khó kéo và sửa sau này.

Không chừa ống dự phòng: khi muốn bổ sung mạng hoặc thiết bị thông minh sẽ phải đi dây nổi.

Chôn mối nối dây trong tường: gây khó kiểm tra và sửa chữa.

Không có tiếp địa: làm giảm mức độ an toàn của nhiều thiết bị.

Tủ điện quá nhỏ: khó chia mạch và bảo trì.

Dùng chung mạch cho quá nhiều thiết bị công suất lớn: hệ thống thiếu linh hoạt và khó cô lập khi xảy ra sự cố.

Không chụp đường điện âm: sau này khoan tường dễ gặp đúng tuyến dây.

Khi làm điện âm tường nên xem đồng thời:

  • Chiếu sáng: sử dụng phần lớn đầu chờ trên trần.
  • Phòng khách: TV, internet, đèn và điều hòa.
  • Phòng ngủ: ổ cắm đầu giường và điều hòa.
  • Bếp: nhiều thiết bị công suất khác nhau.
  • Nhà vệ sinh: máy nước nóng, quạt hút và gương LED.
  • Khu giặt phơi: máy giặt, máy sấy và giàn phơi.
  • Gara: cửa cuốn, camera và ổ cắm kỹ thuật.
  • Khu kỹ thuật: tủ điện, bơm và điều khiển.
  • Điện nhẹ: mạng, camera và chuông cửa.
  • Trần: chứa nhiều tuyến điện và đầu đèn.

Thi công điện âm cần mua những vật tư chính nào?

Thông thường gồm dây điện, ống luồn, co – nối, đế âm, hộp nối, tủ điện, thiết bị bảo vệ, dây tiếp địa và các phụ kiện đấu nối như đầu cos, terminal và co nhiệt.

Có nên chia điện theo từng tầng không?

Với nhà nhiều tầng, việc phân chia mạch và tủ theo khu vực có thể giúp quản lý và sửa chữa thuận tiện hơn. Cách chia cụ thể cần theo thiết kế điện.

Ống luồn điện nên dùng kích thước nào?

Tùy số lượng, loại dây và tuyến đi. Không nên cố nhồi quá nhiều dây vào ống nhỏ; nên chọn kích thước phù hợp để kéo và thay dây thuận tiện.

Có cần đi dây tiếp địa tới ổ cắm không?

Nên bố trí tiếp địa phù hợp cho các ổ cắm và thiết bị có yêu cầu nối đất. Hệ tiếp địa cần được làm đồng bộ từ đầu.

Có nên đi chung dây mạng với dây điện trong cùng ống không?

Nên phân tuyến điện nhẹ và điện động lực riêng để dễ thi công, bảo trì và hạn chế ảnh hưởng không cần thiết.

Có nên chụp hình điện âm trước khi tô tường không?

Rất nên. Ảnh hoàn công giúp xác định đường dây khi khoan lắp tủ, tranh, gương hoặc sửa chữa sau này.

Điện âm tường nên được thiết kế theo thiết bị và công năng thực tế của từng phòng, không nên chỉ đi một số ổ cắm cơ bản rồi bổ sung sau.

Trước khi thi công, hãy chốt tương đối vị trí TV – sofa – giường – tủ – bếp – điều hòa – máy nước nóng – máy giặt – camera – cửa cuốn. Sau đó mới chia mạch, bố trí ống và đặt đế âm.

Ba phần đáng ưu tiên nhất là chia mạch rõ ràng, hệ tiếp địa đầy đủ và giữ khả năng kéo/thay dây trong ống.

Một hệ điện âm tốt không phải là hệ có thật nhiều dây và ổ cắm, mà là hệ đủ dùng, chia tải hợp lý, thiết bị bảo vệ rõ ràng, đường dây có thể truy tìm và khi cần sửa một khu vực không phải cắt điện toàn bộ ngôi nhà.