Cầu thang là khu vực kết nối các tầng và được sử dụng liên tục trong suốt thời gian ở. Với nhà phố nhiều tầng, đây vừa là một phần của kết cấu, vừa là hạng mục kiến trúc và hoàn thiện quan trọng.

Một cầu thang hoàn chỉnh thường trải qua nhiều nhóm công việc:

  • Xác định vị trí và hình dạng cầu thang.

  • Thi công kết cấu bê tông cốt thép hoặc hệ kết cấu theo thiết kế.

  • Lắp cốp pha và hệ chống.

  • Gia công, lắp đặt cốt thép.

  • Đổ và bảo dưỡng bê tông.

  • Xây hoặc hoàn thiện bậc nếu giải pháp thiết kế yêu cầu.

  • Cán tạo mặt bậc.

  • Ốp mặt bậc và cổ bậc.

  • Lắp lan can.

  • Lắp tay vịn.

  • Thi công điện và chiếu sáng cầu thang.

  • Sơn, ốp hoặc hoàn thiện tường khu vực cầu thang.

  • Hoàn thiện chân cầu thang và chiếu nghỉ.

Vì nhiều nhóm thợ cùng tham gia, nên vật tư cầu thang cần được chia thành từng giai đoạn thay vì mua chung một lần.

Cầu thang bê tông cốt thép là phương án phổ biến trong nhà phố.

Nhóm vật tư phần kết cấu có thể gồm:

  • Thép cốt bê tông.

  • Bê tông theo thiết kế.

  • Dây thép buộc.

  • Con kê bê tông hoặc con kê chuyên dụng.

  • Thép chờ và chi tiết liên kết.

  • Vật tư cốp pha.

  • Cây chống và hệ chống.

  • Xà gồ, đà đỡ.

  • Phụ kiện cố định cốp pha.

Chủng loại thép, cách bố trí thép, chiều dày bản thang và cấu tạo liên kết phải theo hồ sơ kết cấu của từng căn nhà.

Không nên lấy thông số của một cầu thang khác để áp dụng trực tiếp vì hình dạng, nhịp, vị trí dầm và điều kiện chịu lực có thể khác nhau.

Cầu thang có hình dạng phức tạp hơn sàn phẳng nên công tác cốp pha cần được chuẩn bị kỹ.

Nhóm vật tư thường gặp:

  • Ván cốp pha.

  • Ván phủ phim nếu sử dụng.

  • Xà gồ.

  • Cây chống.

  • Nẹp và thanh định hình bậc.

  • Đinh, vít và phụ kiện liên kết.

  • Vật liệu bịt khe.

  • Chất tháo khuôn khi cần.

Cốp pha quyết định khá nhiều đến hình dạng ban đầu của cầu thang. Nếu sai cao độ hoặc sai vị trí ngay từ giai đoạn này, công đoạn hoàn thiện bậc sau đó sẽ khó xử lý.

Trước khi đổ bê tông cần kiểm tra đồng thời bản thang, chiếu nghỉ, vị trí đầu và cuối thang cùng các điểm liên kết với dầm, sàn.

Sau phần kết cấu là công đoạn tạo mặt bậc hoàn thiện.

Tùy giải pháp thiết kế, có thể cần:

  • Xi măng.

  • Cát.

  • Vữa xây hoặc vữa cán.

  • Vữa sửa chữa.

  • Vật liệu cân chỉnh mặt bậc.

  • Keo dán gạch hoặc đá.

  • Keo chà ron.

  • Keo trám khe.

  • Nẹp hoàn thiện cạnh bậc.

Trước khi hoàn thiện cần tính cả chiều dày của lớp đá, gạch, gỗ hoặc vật liệu phủ bề mặt để cao độ các bậc sau khi hoàn thiện đồng đều.

Đây là điểm cần phối hợp giữa phần kết cấu và phần hoàn thiện ngay từ đầu.

Đá là vật liệu hoàn thiện mặt bậc thường gặp ở nhà phố nhờ bề mặt chắc chắn, dễ vệ sinh và tạo cảm giác liền khối.

Có thể lựa chọn:

  • Đá granite.

  • Đá marble phù hợp.

  • Đá nhân tạo.

  • Các dòng đá hoặc vật liệu tấm chuyên dùng cho cầu thang.

Khi mua cần tính đồng bộ:

  • Mặt bậc.

  • Cổ bậc nếu có ốp.

  • Chiếu nghỉ.

  • Len chân tường cầu thang.

  • Nẹp hoặc chi tiết hoàn thiện cạnh.

  • Keo hoặc vữa liên kết phù hợp.

  • Vật liệu chà ron và trám khe.

Ngoài màu sắc, nên quan tâm đến khả năng sử dụng thực tế của bề mặt, đặc biệt tại mép bậc và những khu vực có nguy cơ trơn trượt.

Gạch cũng có thể được sử dụng để hoàn thiện cầu thang, đặc biệt khi muốn đồng bộ với sàn.

Nhóm sản phẩm cần chuẩn bị có thể gồm:

  • Gạch lát mặt bậc.

  • Gạch ốp cổ bậc.

  • Gạch cho chiếu nghỉ.

  • Keo dán gạch.

  • Keo chà ron.

  • Nẹp cạnh bậc.

  • Nẹp kết thúc vật liệu.

Khi lựa chọn gạch nên tính trước cách chia viên để hạn chế quá nhiều đường cắt nhỏ tại bậc và chiếu nghỉ.

Các vị trí mép bậc cũng cần giải pháp hoàn thiện phù hợp để vừa đẹp vừa thuận tiện sử dụng.

Gỗ thường được lựa chọn khi muốn tạo cảm giác ấm và mềm hơn cho không gian nội thất.

Các sản phẩm có thể gồm:

  • Tấm gỗ mặt bậc.

  • Tấm hoàn thiện cổ bậc.

  • Gỗ hoặc vật liệu cho chiếu nghỉ.

  • Nẹp mũi bậc.

  • Keo liên kết.

  • Phụ kiện cố định.

  • Vật liệu xử lý khe tiếp giáp.

Có thể sử dụng gỗ tự nhiên, gỗ công nghiệp hoặc hệ vật liệu hoàn thiện giả gỗ phù hợp với thiết kế.

Nếu phần nền bên dưới là bê tông, cần kiểm tra bề mặt trước khi lắp để hạn chế tình trạng mặt bậc bị chênh hoặc phát sinh khe sau hoàn thiện.

Lan can vừa là hạng mục an toàn vừa ảnh hưởng trực tiếp đến hình thức của toàn bộ cầu thang.

Một số lựa chọn phổ biến:

  • Lan can sắt.

  • Lan can thép.

  • Lan can inox.

  • Lan can kính.

  • Lan can kết hợp kim loại và gỗ.

  • Lan can thiết kế theo mẫu riêng.

Bộ vật tư có thể gồm:

  • Trụ lan can.

  • Thanh đứng hoặc thanh ngang.

  • Kính nếu sử dụng hệ kính.

  • Chân trụ.

  • Bát liên kết.

  • Bulông và vít liên kết.

  • Keo hoặc vật liệu xử lý mối nối.

  • Nắp che và phụ kiện hoàn thiện.

Các vị trí neo lan can nên được xác định trước khi hoàn thiện mặt bậc để hạn chế phải khoan cắt hoặc sửa lại đá, gạch sau này.

Tay vịn là phần người sử dụng tiếp xúc trực tiếp hằng ngày.

Các lựa chọn thường gặp:

  • Tay vịn gỗ.

  • Tay vịn inox.

  • Tay vịn thép sơn hoàn thiện.

  • Tay vịn nhôm.

  • Tay vịn kết hợp với lan can kính.

Phụ kiện đi kèm có thể gồm:

  • Giá đỡ tay vịn.

  • Đầu bịt.

  • Góc nối.

  • Khớp chuyển hướng.

  • Bát liên kết.

  • Vít và phụ kiện cố định.

Nên ưu tiên bề mặt tay vịn dễ cầm, không có cạnh sắc và các mối nối được hoàn thiện gọn.

Cầu thang là khu vực nên bố trí chiếu sáng riêng thay vì chỉ phụ thuộc vào ánh sáng từ phòng bên cạnh.

Những sản phẩm thường được cân nhắc:

  • Đèn âm tường cầu thang.

  • Đèn chân bậc.

  • Đèn LED dây.

  • Đèn hắt dưới tay vịn.

  • Đèn trần khu vực cầu thang.

  • Đèn tường.

  • Đèn trang trí tại khoảng thông tầng.

  • Bộ nguồn hoặc driver tương ứng với hệ đèn.

  • Công tắc điều khiển.

  • Cảm biến nếu sử dụng giải pháp tự động.

Nên xác định loại đèn ngay từ giai đoạn đi điện âm để chuẩn bị đế âm, ống luồn dây, dây nguồn và vị trí bộ nguồn phù hợp.

Hệ thống điện nên được phối hợp trước khi tô và hoàn thiện bậc.

Có thể cần:

  • Ống luồn dây điện.

  • Dây điện.

  • Đế âm.

  • Hộp nối.

  • Công tắc cầu thang.

  • Công tắc hai chiều khi thiết kế yêu cầu điều khiển từ nhiều vị trí.

  • Dây và đầu chờ cho đèn bậc.

  • Đường chờ cho cảm biến.

  • Đường điện cho đèn trang trí.

Đi dây từ sớm giúp hạn chế phải cắt tường, khoan bậc hoặc đi dây nổi sau khi cầu thang đã hoàn thiện.

Một số phụ kiện nhỏ nhưng ảnh hưởng đáng kể đến độ hoàn thiện:

  • Nẹp mũi bậc.

  • Nẹp chống trượt.

  • Nẹp kết thúc.

  • Nẹp chuyển tiếp vật liệu.

  • Nẹp chân tường.

  • Keo silicone hoặc keo trám.

  • Vật liệu chà ron.

  • Phụ kiện che mối nối.

Nếu gia đình có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, yếu tố chống trượt và khả năng nhận biết mép bậc nên được quan tâm ngay từ lúc lựa chọn vật liệu hoàn thiện.

Gầm cầu thang nhà phố thường được tận dụng thay vì bỏ trống.

Có thể bố trí:

  • Tủ lưu trữ.

  • Kệ trang trí.

  • Tủ giày.

  • Kho nhỏ.

  • Tiểu cảnh.

  • Không gian kỹ thuật.

Nếu có kế hoạch sử dụng gầm thang, nên chuẩn bị trước:

  • Nguồn điện.

  • Ổ cắm.

  • Chiếu sáng.

  • Đường dây thiết bị.

  • Khung hoặc vật tư tủ.

  • Vách hoàn thiện.

  • Phụ kiện nội thất.

Việc xác định công năng từ sớm giúp tránh tình trạng hoàn thiện xong mới phải đi thêm điện hoặc tháo sửa phần chân cầu thang.

  • Thép cốt bê tông theo thiết kế.

  • Bê tông.

  • Dây buộc và con kê.

  • Cốp pha.

  • Hệ chống và phụ kiện.

  • Xi măng, cát hoặc vật liệu cán bậc.

  • Đá, gạch hoặc gỗ hoàn thiện mặt bậc.

  • Vật liệu hoàn thiện cổ bậc.

  • Vật liệu cho chiếu nghỉ.

  • Keo dán hoặc vữa liên kết.

  • Keo chà ron, keo trám khe.

  • Nẹp mũi bậc nếu sử dụng.

  • Lan can.

  • Tay vịn.

  • Phụ kiện neo và liên kết lan can.

  • Đèn cầu thang.

  • Công tắc và thiết bị điều khiển.

  • Ống luồn và dây điện.

  • Đế âm, hộp nối.

  • Vật tư hoàn thiện tường cầu thang.

  • Vật tư cho khu vực gầm cầu thang nếu sử dụng.

  • Kết cấu cầu thang đã được kiểm tra.

  • Hình dạng và cao độ bậc đã được đối chiếu với thiết kế.

  • Chiều dày vật liệu hoàn thiện đã được tính đến.

  • Điện âm cầu thang đã hoàn thành.

  • Vị trí đèn chân bậc đã xác định.

  • Đầu chờ cho đèn trang trí đã có.

  • Vị trí lan can đã xác định.

  • Điểm neo lan can đã được chuẩn bị.

  • Vật liệu mặt bậc đã được chọn.

  • Vật liệu cổ bậc đã được chọn.

  • Chiếu nghỉ đồng bộ với phương án hoàn thiện.

  • Mép bậc có giải pháp hoàn thiện phù hợp.

  • Gầm cầu thang đã xác định công năng.

Chọn vật liệu hoàn thiện sau khi kết cấu đã làm xong: dễ phát sinh chênh lệch cao độ giữa các bậc.

Lắp đá rồi mới quyết định lan can: có thể phải khoan lại mặt đá hoặc thay đổi vị trí liên kết.

Không chuẩn bị điện cho đèn cầu thang: sau này muốn bổ sung đèn chân bậc thường phải đi dây nổi hoặc đục sửa.

Chỉ quan tâm hình thức mà bỏ qua chống trượt: mặt bậc đẹp nhưng quá trơn sẽ gây bất tiện trong sử dụng.

Không tính đến gầm cầu thang: dễ bỏ lỡ một khoảng không gian lưu trữ khá hữu ích trong nhà phố.

Tự ý thay đổi cấu tạo kết cấu cầu thang: phần thép, bê tông và liên kết cần thực hiện theo hồ sơ thiết kế thay vì thay đổi theo kinh nghiệm tại công trường.

Khi làm cầu thang nên xem đồng thời các vị trí:

  • Cột & dầm: liên quan đến điểm tựa và liên kết kết cấu.

  • Sàn bê tông: liên kết trực tiếp với đầu và cuối cầu thang.

  • Tường xây: tạo không gian bao quanh cầu thang.

  • Hành lang cầu thang: liên quan lan can và chiếu sáng.

  • Điện âm: chuẩn bị đường dây cho đèn và công tắc.

  • Chiếu sáng: gồm đèn bậc, đèn tường và đèn khu vực thông tầng.

  • Trần: liên quan đến khoảng cầu thang và đèn trang trí.

  • Tường nội thất: liên quan sơn, ốp và trang trí.

  • Sàn hoàn thiện: cần đồng bộ cao độ với bậc đầu và bậc cuối.

Làm cầu thang nhà phố cần mua những nhóm vật tư chính nào?

Có thể chia thành bốn nhóm chính: vật tư kết cấu gồm thép, bê tông và cốp pha; vật tư hoàn thiện bậc như đá, gạch hoặc gỗ; lan can – tay vịn; và hệ điện – chiếu sáng cùng các phụ kiện hoàn thiện.

Nên chọn đá, gạch hay gỗ cho mặt cầu thang?

Mỗi loại có ưu điểm riêng. Đá có độ chắc chắn và dễ vệ sinh, gạch dễ đồng bộ với sàn, còn gỗ mang lại cảm giác ấm hơn. Nên chọn theo phong cách nội thất, nhu cầu sử dụng và điều kiện của từng căn nhà.

Khi nào nên chọn lan can cầu thang?

Nên chọn phương án lan can trước khi hoàn thiện mặt bậc để xác định cách neo, vị trí trụ và các điểm liên kết cần thiết.

Có nên làm đèn chân cầu thang không?

Đèn chân bậc có thể hỗ trợ nhận biết bậc và tạo hiệu ứng ánh sáng đẹp. Nếu dự kiến sử dụng, nên chuẩn bị đường điện và vị trí đế âm ngay từ giai đoạn thi công điện.

Cầu thang có cần nẹp chống trượt không?

Điều này phụ thuộc vật liệu mặt bậc và nhu cầu sử dụng. Với những bề mặt có nguy cơ trơn, có thể cân nhắc nẹp hoặc giải pháp xử lý mép bậc phù hợp.

Có nên làm tủ dưới gầm cầu thang?

Với nhà phố cần tối ưu diện tích, gầm cầu thang có thể trở thành tủ chứa đồ, tủ giày hoặc kho nhỏ. Nếu dự kiến làm tủ, nên chuẩn bị nguồn điện, chiếu sáng và kích thước ngay từ giai đoạn thiết kế.

Cầu thang nhà phố không nên được xem là một hạng mục chỉ cần thép – bê tông – đá ốp. Để hoàn thiện đồng bộ cần tính cùng lúc kết cấu, mặt bậc, cổ bậc, lan can, tay vịn, nẹp, điện và chiếu sáng.

Trình tự hợp lý là chốt phương án kết cấu trước, tiếp theo xác định vật liệu hoàn thiện, lan can và hệ chiếu sáng, sau đó mới triển khai đồng bộ các đầu chờ và vị trí liên kết.

Đặc biệt, hãy lựa chọn đá hoặc gạch – lan can – tay vịn – đèn cầu thang trước khi bước vào giai đoạn hoàn thiện. Đây là những sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến cao độ, điểm neo, đường điện và hình thức tổng thể của cầu thang, nên chọn muộn thường kéo theo nhiều công việc sửa lại không cần thiết.