Bồn nước mái là nơi dự trữ nước ở vị trí cao để cấp nước xuống các tầng của ngôi nhà hoặc làm một phần của hệ thống cấp nước kết hợp máy bơm, tăng áp.

Trong nhà phố, bồn thường được đặt tại:

  • Sân thượng.
  • Mái bê tông.
  • Khu kỹ thuật trên mái.
  • Phần mái che riêng dành cho thiết bị.

Một hệ bồn nước hoàn chỉnh không chỉ có chiếc bồn mà còn liên quan đến chân đỡ – đường nước vào – đường nước ra – đường tràn – đường xả đáy – van phao – phao điện – van khóa – máy bơm và các phụ kiện nối ống.

Vì bồn đặt trên cao và chứa lượng nước lớn, vị trí lắp cần được xác định cùng kết cấu và hệ cấp nước ngay từ giai đoạn thiết kế nhà.

Các lựa chọn phổ biến gồm:

  • Bồn inox.
  • Bồn nhựa.
  • Bồn đứng.
  • Bồn ngang.
  • Các hệ bồn chuyên dụng khác phù hợp thiết kế.

Việc lựa chọn cần căn cứ vào:

  • Dung tích sử dụng.
  • Vị trí đặt.
  • Diện tích mái.
  • Cấu tạo nền đỡ.
  • Khả năng vận chuyển bồn lên mái.
  • Đường ống.
  • Điều kiện nắng ngoài trời.
  • Cách bảo trì.

Không nên chỉ chọn bồn theo dung tích lớn nhất có thể đặt được. Tổng tải trọng khi bồn đầy và vị trí truyền tải xuống kết cấu cần được xem xét phù hợp.

Bồn nên đặt tại khu vực có nền ổn định, thuận tiện cho:

  • Đường bơm nước lên.
  • Đường cấp nước xuống.
  • Đường tràn.
  • Đường xả vệ sinh.
  • Kiểm tra phao.
  • Vệ sinh bồn.
  • Tháo thay thiết bị.

Không nên đặt bồn che:

  • Phễu thoát nước mái.
  • Sê nô.
  • Cửa lên mái.
  • Thiết bị điều hòa.
  • Hệ điện mặt trời.
  • Lối bảo trì.

Khu vực xung quanh nên còn đủ khoảng để người bảo trì tiếp cận van và nắp bồn.

Bồn nước không nên đặt tùy tiện lên một vài viên gạch hoặc một khung tạm.

Tùy loại bồn và thiết kế có thể sử dụng:

  • Chân đế đồng bộ của nhà sản xuất.
  • Khung thép.
  • Bệ bê tông.
  • Hệ giá đỡ được thiết kế riêng.

Nhóm vật tư có thể gồm:

  • Thép hộp hoặc thép hình.
  • Bản mã.
  • Bulông.
  • Vật tư hàn.
  • Vật liệu chống ăn mòn.
  • Cao su hoặc đệm phù hợp tại các vị trí cần thiết.

Mặt đặt bồn cần ổn định và phù hợp với kiểu bồn.

Không nên tự nâng chân bồn quá cao để tăng áp lực nước mà chưa kiểm tra khả năng ổn định của toàn bộ hệ.

Đường cấp thường đưa nước từ bể ngầm hoặc nguồn cấp lên bồn.

Nhóm vật tư thường gồm:

  • Ống cấp nước.
  • Co.
  • Tê.
  • Măng sông.
  • Nối ren.
  • Rắc co.
  • Van khóa.
  • Van một chiều nếu hệ thống cần.
  • Kẹp ống.
  • Băng tan.
  • Keo hoặc vật tư nối phù hợp hệ ống.

Nên có van khóa trước đầu vào bồn để thuận tiện sửa phao hoặc vệ sinh.

Rắc co tại các vị trí quan trọng cũng giúp tháo thiết bị mà không phải cắt ống.

Van phao cơ giúp ngắt nước khi bồn đạt mực nước làm việc.

Bộ sản phẩm có thể gồm:

  • Van phao.
  • Cần phao.
  • Quả phao hoặc cơ cấu tương ứng.
  • Đầu nối.
  • Rắc co.
  • Van khóa phía trước.

Van phao nên đặt tại vị trí dễ nhìn và dễ thay.

Không nên lắp đầu cấp quá sát nắp bồn hoặc ở góc khiến việc tháo phao gặp khó khăn.

Nếu bồn được cấp bằng máy bơm, có thể sử dụng:

  • Phao điện.
  • Cảm biến mức.
  • Bộ điều khiển bơm.
  • Relay hoặc thiết bị điều khiển phù hợp.
  • Dây tín hiệu.
  • Ống luồn dây.

Phao có thể giúp:

  • Bật bơm khi bồn thiếu nước.
  • Dừng bơm khi bồn đầy.
  • Kết hợp chống cạn cho bể ngầm.
  • Báo mức nước trong hệ thống thông minh nếu có.

Dây điện nên được đi gọn trong ống hoặc hệ bảo vệ phù hợp, tránh treo tự do quanh bồn.

Đường ra đưa nước xuống hệ thống sử dụng của ngôi nhà.

Nhóm vật tư thường gồm:

  • Ống cấp chính.
  • Van khóa.
  • Rắc co.
  • Co.
  • Tê.
  • Nối giảm nếu thiết kế cần.
  • Kẹp cố định ống.

Ngay sau bồn nên có van khóa để khi vệ sinh hoặc thay bồn có thể cô lập đường cấp xuống nhà.

Nếu hệ thống có máy tăng áp, bộ lọc hoặc van một chiều, các thiết bị này cần được bố trí theo sơ đồ cấp nước của công trình.

Đường tràn rất quan trọng khi van phao hoặc hệ điều khiển gặp sự cố.

Nhóm vật tư có thể gồm:

  • Ống tràn.
  • Co.
  • Nối.
  • Lưới hoặc phụ kiện ngăn côn trùng phù hợp.
  • Kẹp ống.

Đường tràn nên dẫn nước đến vị trí:

  • Dễ quan sát.
  • Không làm ngập mái.
  • Không chảy vào cầu thang.
  • Không gây thấm tường.
  • Không xả trực tiếp lên thiết bị điện.

Không nên bịt đường tràn chỉ vì ít sử dụng.

Bồn cần được vệ sinh định kỳ, vì vậy nên chuẩn bị đường xả thuận tiện.

Có thể gồm:

  • Van xả đáy.
  • Ống xả.
  • Co.
  • Rắc co.
  • Đầu nối.

Đường xả nên được dẫn về:

  • Phễu mái.
  • Sê nô.
  • Hệ thoát phù hợp.

Không nên để mỗi lần vệ sinh lại phải kéo ống mềm dài qua cầu thang hoặc sân thượng.

Nếu nước không đủ áp để tự lên mái, cần máy bơm.

Nhóm sản phẩm có thể gồm:

  • Bơm đẩy cao.
  • Bơm tự động phù hợp hệ thống.
  • Thiết bị điều khiển bơm.
  • Van một chiều.
  • Van khóa.
  • Rắc co.
  • Giá đặt bơm.
  • Vật tư giảm rung.

Máy bơm thường nên đặt ở khu vực thấp phù hợp gần nguồn nước hơn là đặt ngay cạnh bồn nếu hệ thống không yêu cầu.

Việc chọn công suất và cột áp bơm cần căn cứ vào chiều cao, tuyến ống và nhu cầu thực tế của công trình.

Một số nhà phố cần máy tăng áp để cải thiện áp lực tại:

  • Sen tắm.
  • Vòi.
  • Máy nước nóng.
  • Các tầng gần mái.

Có thể sử dụng:

  • Bơm tăng áp tự động.
  • Bơm tăng áp biến tần.
  • Bình tích áp trong một số hệ.
  • Van.
  • Phụ kiện kết nối.

Nên xác định hệ tăng áp ngay từ đầu để bố trí đường ống và nguồn điện phù hợp.

Không nên lắp bơm lớn chỉ để giải quyết một điểm nước yếu mà chưa kiểm tra nguyên nhân của hệ thống.

Van một chiều được sử dụng tại các vị trí phù hợp để kiểm soát hướng dòng nước.

Có thể bố trí:

  • Đường đẩy của bơm.
  • Hệ tăng áp.
  • Các tuyến cần ngăn nước chảy ngược.

Khi lắp cần đúng chiều dòng nước và chừa khoảng tháo bảo trì.

Không nên giấu van vào vị trí không thể tiếp cận.

Nhóm vật tư nhỏ thường gồm:

  • Đầu ren.
  • Nối ren.
  • Rắc co.
  • Măng sông.
  • Co ren.
  • Băng tan.
  • Gioăng.
  • Keo làm kín phù hợp.

Các mối nối ngay dưới bồn cần được kiểm tra kỹ vì nếu rò lâu ngày có thể làm sàn mái luôn ẩm.

Đường ống ngoài mái chịu nắng, gió và giãn nở nên cần được cố định gọn.

Có thể sử dụng:

  • Kẹp ống.
  • Đai treo.
  • Giá đỡ.
  • Ty ren.
  • Vít.
  • Tắc kê hoặc hệ neo phù hợp.

Không nên để ống dài nằm tự do trên sàn mái hoặc treo toàn bộ tải lên đầu nối bồn.

Nhóm vật tư có thể gồm:

  • Dây điện.
  • Dây tín hiệu.
  • Ống luồn.
  • Hộp nối.
  • Tủ điều khiển.
  • Thiết bị bảo vệ theo thiết kế điện.
  • Công tắc hoặc chế độ vận hành bằng tay nếu cần.

Thiết bị điện ngoài mái nên được bảo vệ phù hợp môi trường sử dụng.

Không nên để hộp nối hoặc ổ cắm nằm ngay dưới đường tràn hoặc điểm nước có khả năng rò.

Bồn và đường ống trên mái chịu nắng trực tiếp.

Tùy hệ thống có thể cần:

  • Ống hoặc vật liệu phù hợp ngoài trời.
  • Lớp bảo vệ cho một số tuyến ống.
  • Hộp che thiết bị điều khiển.
  • Mái che kỹ thuật.

Không nên làm hộp kín hoàn toàn quanh thiết bị cần tản nhiệt hoặc bảo trì.

Khu vực quanh bồn nên có hệ thoát nước tốt để xử lý:

  • Nước tràn.
  • Nước vệ sinh bồn.
  • Nước mưa.
  • Nước rò nhỏ khi bảo trì.

Cần kiểm tra:

  • Phễu mái.
  • Sê nô.
  • Máng xối.
  • Đường thoát nước mưa.

Bồn không nên được đặt trực tiếp che lên phễu hoặc chặn hướng nước của mái.

Nếu bồn đặt trên sân thượng hoặc mái bê tông, cần kiểm tra hệ chống thấm trước khi lắp thiết bị.

Đặc biệt chú ý:

  • Điểm neo chân đế.
  • Chân giá thép.
  • Các lỗ xuyên sàn.
  • Cổ ống.
  • Vị trí nước thường xuyên chảy qua.

Nếu cần khoan neo xuống sàn, vị trí xuyên lớp chống thấm phải được xử lý phù hợp sau thi công.

Nắp bồn cần:

  • Đóng kín phù hợp.
  • Dễ mở khi vệ sinh.
  • Không bị vật khác che.
  • Hạn chế bụi và côn trùng xâm nhập.

Không nên đặt mái che, khung điện mặt trời hoặc thiết bị khác ngay trên miệng bồn khiến không thể mở nắp.

  • Bồn nước.
  • Chân hoặc bệ đỡ.
  • Ống cấp nước lên bồn.
  • Van khóa đầu vào.
  • Van phao.
  • Phao điện nếu sử dụng.
  • Đường nước ra.
  • Van khóa đường ra.
  • Đường tràn.
  • Đường xả đáy.
  • Van một chiều nếu cần.
  • Rắc co.
  • Co, tê, nối và đầu ren.
  • Băng tan và vật tư làm kín.
  • Kẹp và giá đỡ ống.
  • Máy bơm nếu cần.
  • Bơm tăng áp nếu sử dụng.
  • Dây điện và ống luồn.
  • Tủ hoặc thiết bị điều khiển.
  • Vật tư xử lý chống thấm tại điểm neo.
  • Vị trí bồn phù hợp kết cấu.
  • Chân bồn ổn định.
  • Bồn không che hệ thoát mái.
  • Đường cấp có van khóa.
  • Van phao hoạt động.
  • Phao điện hoạt động nếu có.
  • Máy bơm tự dừng đúng chế độ.
  • Đường nước ra có van khóa.
  • Đường tràn thông suốt.
  • Đường xả đáy sử dụng thuận tiện.
  • Các mối nối không rò nước.
  • Ống được cố định chắc chắn.
  • Nắp bồn mở được.
  • Có lối tiếp cận để vệ sinh bồn.
  • Điện và nước được bố trí gọn, dễ bảo trì.

Chọn bồn quá lớn nhưng không kiểm tra kết cấu mái: tải trọng khi chứa đầy nước có thể đáng kể.

Đặt bồn che phễu mái: gây khó thoát nước và vệ sinh.

Không có đường tràn: khi phao hỏng có thể làm ngập mái.

Không bố trí van khóa: muốn sửa một phụ kiện phải ngừng toàn bộ hệ thống.

Thiếu đường xả đáy: mỗi lần vệ sinh rất bất tiện.

Ống không có kẹp: lâu ngày dễ xô lệch và tác động vào đầu nối bồn.

Phao điện đi dây tạm: vừa rối vừa khó bảo trì.

Đặt thiết bị quá sát nhau: không còn khoảng để tháo van hoặc vệ sinh bồn.

Khi lắp bồn nước mái nên xem đồng thời:

  • Bể nước ngầm: nguồn nước cấp chính lên bồn.
  • Bơm & bồn: hệ thống vận chuyển và dự trữ nước.
  • Mái bê tông: vị trí phổ biến đặt bồn.
  • Sân thượng: thường kết hợp khu bồn và thiết bị.
  • Khu kỹ thuật: bố trí bơm, van và điều khiển.
  • Cấp nước âm: nhận nước từ bồn xuống các tầng.
  • Điện âm: phục vụ bơm và phao điện.
  • Nước mưa: cần tách rõ với nước sinh hoạt.
  • Sê nô mái: tiếp nhận nước vệ sinh hoặc nước tràn theo phương án phù hợp.

Lắp bồn nước mái cần mua những vật tư nào?

Thông thường gồm bồn, chân đế, ống cấp và ống ra, đường tràn, đường xả, van khóa, van phao, rắc co, phụ kiện nối và hệ điện điều khiển nếu dùng bơm tự động.

Bồn nước có cần đường tràn không?

Nên có. Đường tràn giúp đưa nước ra vị trí an toàn nếu van phao hoặc hệ điều khiển gặp sự cố.

Có nên dùng phao điện cùng van phao cơ không?

Tùy cấu hình hệ thống. Phao điện có thể điều khiển máy bơm, trong khi van phao cơ kiểm soát dòng nước vào bồn. Cách kết hợp nên theo thiết kế cấp nước thực tế.

Bồn nước đặt trên mái có cần kiểm tra kết cấu không?

Có. Khi đầy nước, bồn tạo tải trọng đáng kể lên vị trí đặt nên cần được bố trí trên kết cấu phù hợp.

Có cần van khóa ngay dưới bồn không?

Nên bố trí để có thể cô lập đường cấp xuống nhà khi cần vệ sinh, thay bồn hoặc sửa phụ kiện.

Bồn nước cần vệ sinh như thế nào?

Bồn cần có nắp thăm dễ tiếp cận và đường xả thuận tiện. Tần suất vệ sinh phụ thuộc nguồn nước và điều kiện sử dụng thực tế.

Bồn nước mái nên được xem là một cụm thiết bị cấp nước hoàn chỉnh, không chỉ đơn giản là đặt một chiếc bồn lên sân thượng rồi nối hai đường ống.

Trước khi lắp, hãy chốt đầy đủ chân bồn – nước vào – nước ra – đường tràn – đường xả – van phao – phao điện – máy bơm. Sau đó mới bố trí cố định đường ống và điện điều khiển.

Ba phần cần ưu tiên nhất là khả năng chịu lực của vị trí đặt, đường tràn hoạt động tốt và mọi van/phao đều dễ tiếp cận bảo trì.

Một hệ bồn nước làm tốt sẽ giúp cấp nước ổn định, vệ sinh thuận tiện và đặc biệt hạn chế tình trạng nước tràn trên mái hoặc phải cắt đường ống mỗi khi thay một phụ kiện nhỏ.