Trả lời nhanh: Tua vít cách điện VDE là loại tua vít đã được thử nghiệm và chứng nhận theo tiêu chuẩn IEC 60900 (EN 60900) cho công việc gần nguồn điện đến 1000V AC hoặc 1500V DC. Mỗi cây được thử ở điện áp cao hơn nhiều so với mức sử dụng (Bosch công bố thử ở 10.000V), lớp cách điện bọc liền từ cán tới sát đầu vít. Tua vít cán nhựa thông thường không được thử như vậy, nên khi chạm nhầm dây có điện, lớp nhựa không phải là lớp bảo vệ đáng tin.

Bài viết giải thích chuẩn VDE, IEC 60900 yêu cầu gì, cách nhận biết tua vít đạt chuẩn khi mua, chọn đầu vít theo công việc và cách bảo quản để lớp cách điện luôn còn tác dụng.

Tua vít cách điện VDE là gì?

VDE là viện kiểm định điện của Đức (VDE Prüf- und Zertifizierungsinstitut). Khi một cây tua vít mang dấu VDE, nghĩa là mẫu sản phẩm đã được tổ chức này kiểm tra và xác nhận phù hợp với tiêu chuẩn dụng cụ cầm tay làm việc có điện IEC 60900 (bản châu Âu là EN 60900, bản Đức là DIN EN 60900).

Thợ điện thường gọi chung là "tua vít VDE" hoặc "tua vít cách điện 1000V". Tuy nhiên hai cách gọi này không hoàn toàn giống nhau:

  • Tua vít VDE / IEC 60900: có ký hiệu tiêu chuẩn, đã qua thử nghiệm điện áp, thử bám dính lớp cách điện, thử va đập và chịu nhiệt theo tiêu chuẩn.
  • Tua vít ghi "cách điện 1000V": là mức điện áp nhà sản xuất công bố. Cần xem thêm trên thân, hộp có ghi tiêu chuẩn IEC/EN 60900 hay không để biết đã được thử nghiệm theo chuẩn nào.

Điện sinh hoạt trong nhà ở Việt Nam là 220–230V một pha, điện ba pha cho xưởng nhỏ là 380–400V, đều nằm trong phạm vi 1000V mà tua vít VDE được thiết kế.

Tiêu chuẩn IEC 60900 yêu cầu những gì?

IEC 60900 quy định dụng cụ cầm tay cách điện dùng cho công việc có điện đến 1000V AC và 1500V DC. Với tua vít, các điểm chính gồm:

Nội dung Ý nghĩa với người dùng
Điện áp sử dụng đến 1000V AC / 1500V DC Đủ cho điện nhà ở, tủ điện tòa nhà, xưởng nhỏ
Thử nghiệm ở điện áp cao hơn nhiều lần mức sử dụng Bosch công bố tua vít VDE được thử ở 10.000V, sử dụng đến 1.000V
Lớp cách điện bọc thân tới sát đầu vít Phần kim loại hở chỉ còn ở đầu, giảm nguy cơ chạm chập hai cực
Thử bám dính, va đập, chống cháy lớp cách điện Lớp bọc không tuột, không nứt khi dùng bình thường
Ký hiệu bắt buộc trên dụng cụ Biểu tượng tam giác kép, "1000V", tên/nhãn hãng, mã và năm sản xuất

Ví dụ, trang thông số của tua vít cách điện VDE đầu PH2x125mm Bosch 1600A02NB9 ghi rõ: điện áp sử dụng tối đa 1.000V, điện áp thử nghiệm 10.000V, tiêu chuẩn DIN EN/IEC 60900, thân dài 125 mm bằng thép S2.

Vì sao tua vít cán nhựa thường chưa đủ an toàn?

Nhiều người nghĩ cán nhựa là đủ cách điện. Thực tế có ba vấn đề:

  • Thân kim loại để trần: tua vít thường chỉ có cán nhựa, toàn bộ thân thép lộ ra. Khi vặn vít aptomat trong tủ điện chật, thân thép rất dễ chạm sang thanh cái hoặc cực bên cạnh, gây chập và hồ quang.
  • Không có điện áp thử nghiệm: nhựa cán có thể có bọt khí, nứt bên trong, pha tạp; không ai đảm bảo nó chịu được bao nhiêu volt.
  • Không có dấu hiệu nhận biết hư hỏng: tua vít VDE của nhiều hãng dùng lớp cách điện hai màu, khi lớp ngoài bị cắt, trầy sâu sẽ lộ màu bên trong để người dùng biết mà thay.

Cần nhớ: tua vít VDE là lớp bảo vệ cuối cùng, không phải giấy phép làm việc khi có điện. Nguyên tắc vẫn là ngắt aptomat, treo biển, dùng bút thử hoặc đồng hồ kiểm tra không còn điện rồi mới thao tác.

Cách nhận biết tua vít VDE đạt chuẩn khi mua

Khi cầm sản phẩm tại cửa hàng hoặc xem ảnh trên trang bán, kiểm tra lần lượt:

  • Biểu tượng tam giác kép kèm số "1000V" in hoặc dập nổi trên cán.
  • Dòng chữ IEC 60900 hoặc EN 60900, có thể kèm dấu VDE hoặc GS.
  • Tên hãng, mã sản phẩm và năm sản xuất trên dụng cụ, để truy xuất khi cần.
  • Lớp cách điện liền khối từ cán đến gần đầu vít, không hở, không có khe nối lỏng.
  • Thông số trên trang sản phẩm: Bosch 1600A02NC0, 1600A02ND7 đều ghi "VDE tới 1000V, DIN EN/IEC 60900". Một số bộ chỉ ghi "cách điện 1000V" (như bộ Stanley STMT60175, Total THTIS566 trên trang Nhavui); nên xem thêm ký hiệu in trên cán hoặc hỏi người bán chứng nhận trước khi dùng cho tủ điện có điện.

Chọn đầu vít và bộ tua vít theo công việc

Một thợ điện dân dụng thường cần vài cỡ đầu vít sau:

  • Dẹt (SL) nhỏ 2,5–3,5 mm: vít cầu đấu nhỏ, ổ cắm, công tắc, đèn. Ví dụ Bosch 1600A02NC0 đầu SL2.5.
  • Dẹt 5,5–6,5 mm: vít bắt dây cỡ lớn, cầu đấu tủ điện.
  • Bake PH1, PH2: mặt ổ cắm, công tắc, đế âm, máng đèn.
  • Đầu SL/PZ (Plus-Minus): dành cho vít của aptomat, cầu đấu loại vít kết hợp. Bosch 1600A02ND7 đầu SL/PZ2, trục 125 mm, được hãng mô tả dùng cho vít aptomat, cầu đấu trong tủ điện.

Nếu mới trang bị, một bộ là lựa chọn kinh tế: bộ tua vít cách điện VDE 7 món Bosch 1600A02NF7 gồm các cây SL 2,5; 3,5; 5,5; 6,5 mm, PH1 và kèm bút thử một pha; còn bộ tua vít cách điện 1000V Stanley STMT60175 7 cây có các cây dẹt 3,5 × 75 đến 6,5 × 150 mm cùng các cây bake, đựng trong hộp nhựa. Muốn tham khảo thêm tua vít thường cho việc lắp ráp, xem bài Top 10 tua vít đáng mua.

Đi kèm tua vít, thợ điện nên có kìm cách điện cùng chuẩn; xem gợi ý trong bài Top 5 kìm tuốt dây điện cách điện 1000V.

Sử dụng và bảo quản đúng cách

  • Kiểm tra trước mỗi lần dùng: lớp cách điện không nứt, không trầy sâu, không bị bỏng nhiệt. Thấy lộ lớp màu bên trong hoặc lộ kim loại thì loại bỏ.
  • Không dùng làm đục, xà beng: đóng búa hoặc nạy sẽ làm nứt lớp bọc bên trong mà mắt thường khó thấy.
  • Giữ sạch, khô: dầu mỡ, bụi kim loại, nước làm giảm khả năng cách điện bề mặt.
  • Tránh nhiệt và hóa chất: không để gần mỏ hàn, máy khò, dung môi mạnh.

Câu hỏi thường gặp

Có tua vít VDE rồi thì có được sửa điện khi chưa cắt điện không?

Không nên. Tua vít VDE giảm rủi ro khi vô tình chạm điện, nhưng quy trình an toàn vẫn là ngắt nguồn, kiểm tra không còn điện rồi mới làm. Công việc có điện chỉ do người được đào tạo và có đủ đồ bảo hộ thực hiện.

Bút thử điện có thay được tua vít cách điện không?

Không. Bút thử một pha chỉ để báo có điện, đầu bút thường nhỏ, không dùng để siết vít lực lớn. Nên có cả hai, như bộ Bosch 1600A02NF7 kèm sẵn bút thử.

Tua vít VDE dùng được bao lâu?

Không có hạn cố định. Tuổi thọ phụ thuộc tình trạng lớp cách điện; hư hỏng là phải thay, không quấn băng keo để dùng tiếp.

Lời khuyên chọn mua

Ưu tiên tua vít, bộ tua vít có ghi rõ IEC/EN 60900 và ký hiệu tam giác kép 1000V; chọn đủ đầu SL nhỏ, PH2 và SL/PZ cho aptomat. Xem các mã tua vít cách điện VDE Bosch, Stanley, Total và bộ kìm cách điện trên Nhavui.com, hoặc gửi danh sách công việc cho Nhavui để được tư vấn bộ dụng cụ điện phù hợp.