Trả lời nhanh: Mỗi máy lạnh nên đi một mạch riêng từ tủ điện, có cầu dao riêng và dây tiếp địa cho vỏ máy. Với máy lạnh treo tường dân dụng 1–2 HP, thợ thường dùng dây đồng 2,5 mm² và cầu dao 16–20 A; máy 2,5 HP hoặc tuyến dây dài nên tính 20–25 A và cân nhắc dây 4 mm². Con số cuối cùng phải theo dòng điện ghi trên tem dàn nóng và khuyến cáo cầu dao, tiết diện dây trong sách hướng dẫn của máy; nguyên tắc là dòng định mức cầu dao lớn hơn dòng làm việc của máy nhưng không vượt khả năng chịu dòng của dây.
Vì sao máy lạnh cần dây và CB riêng?
Máy lạnh là tải chạy liên tục nhiều giờ, máy nén có dòng khởi động lớn trong thời gian ngắn. Nếu cắm chung mạch ổ cắm với nồi cơm, ấm siêu tốc, dây dễ quá tải, nóng vỏ và cầu dao nhảy. Mạch riêng giúp:
- Chọn đúng tiết diện dây và cầu dao cho riêng tải máy lạnh.
- Ngắt riêng máy khi vệ sinh, sửa chữa mà không mất điện cả phòng.
- Dễ tìm lỗi khi cầu dao nhảy, không ảnh hưởng thiết bị khác.
Bảng tham khảo dây và CB theo công suất máy lạnh
Bảng dưới đây là mức tham khảo cho máy lạnh treo tường 1 pha 220 V, tuyến dây trong nhà không quá dài, dây đồng đi trong ống. Công suất điện thực tế khác nhau theo model và công nghệ Inverter, nên luôn đối chiếu tem máy:
| Công suất lạnh | Công suất điện tham khảo | Dòng làm việc tham khảo | CB thường chọn | Dây đồng thường dùng |
|---|---|---|---|---|
| 1 HP (khoảng 9.000 BTU) | 800–1.000 W | 4–5 A | 16 A | 2,5 mm² |
| 1,5 HP (khoảng 12.000 BTU) | 1.100–1.400 W | 5–7 A | 16–20 A | 2,5 mm² |
| 2 HP (khoảng 18.000 BTU) | 1.600–2.000 W | 8–9 A | 20 A | 2,5 mm²; 4 mm² nếu tuyến dài |
| 2,5 HP (khoảng 24.000 BTU) | 2.100–2.600 W | 10–12 A | 20–25 A | 2,5–4 mm² theo chiều dài tuyến |
Với máy 1 HP, dây 1,5 mm² về lý thuyết có thể đủ dòng, nhưng 2,5 mm² được dùng phổ biến vì dư tải, ít sụt áp và cho phép thay máy lớn hơn sau này. Máy âm trần, máy tủ đứng hoặc máy dùng điện 3 pha phải tính riêng theo thiết kế.
Cách tự kiểm tra: tính dòng và sụt áp
Dòng điện tính gần đúng bằng công suất chia điện áp và hệ số công suất: I ≈ P ÷ (U × cosφ). Ví dụ máy 1,5 HP có công suất điện khoảng 1.300 W, cosφ khoảng 0,9: I ≈ 1.300 ÷ (220 × 0,9) ≈ 6,6 A. Với thiết bị có động cơ như máy lạnh, nên lấy dòng ghi trên tem thay vì chỉ chia công suất.
Khi tuyến dây dài, điện áp đến máy bị sụt, máy nén khởi động khó và dây nóng hơn. Nếu tủ điện cách máy xa hoặc dây đi qua nhiều tầng, hãy nhờ thợ tính sụt áp và tăng tiết diện. Cách phối hợp dây với aptomat và kiểm tra sụt áp được hướng dẫn trong bài dây điện 1,5 và 2,5 mm²: chọn theo điều kiện tải.
Chọn CB cho máy lạnh: MCB, RCBO hay CB cóc?
- Ở tủ điện: mỗi máy một MCB đường cong C (chịu được dòng khởi động động cơ), ví dụ Schneider Easy9 1P có các mức 10, 16, 20, 32 A. Nhánh cần có chống dòng rò 30 mA: dùng RCBO như Schneider Easy9 1P+N 30 mA (16 A, 20 A) hoặc RCCB đầu nhánh.
- Tại chỗ, gần dàn lạnh: thêm CB cóc trong hộp để người nhà dễ tắt máy. Trang cầu dao an toàn CB cóc 20A ghi loại 2P-1E, 220 V, bảo vệ quá tải bằng thanh lưỡng kim, tiêu chuẩn TCVN 6431:2008; Sino BS121 có các mức 10–40 A, 240 V, khả năng cắt 1/1,5 kA.
- Hoặc công tắc 2 cực 20A: chỉ để ngắt tại chỗ, không có chức năng bảo vệ; xem bài công tắc 2 cực 20A cho bình nóng lạnh, máy lạnh.
Lưu ý: CB cóc và MCB không chống giật vì không phát hiện dòng rò. Nếu tài liệu máy khuyến cáo cầu dao 20 A và dây đến máy phù hợp mức đó, chọn CB 20 A; không tự ý nâng cầu dao lên cao hơn để "đỡ nhảy" vì khi đó dây mới là chỗ bị quá tải.
Dây nguồn, dây kết nối và dây tiếp địa
- Dây nguồn: tùy hãng, nguồn có thể cấp vào dàn lạnh hoặc dàn nóng; xem sơ đồ đấu nối trong sách hướng dẫn. Dây đơn ruột đồng như Cadivi CV/LF (cách điện PVC không chì 75 °C, 0,6/1 kV) hoặc Dafaco CAP 2,5 mm² đi trong ống luồn.
- Dây kết nối dàn nóng – dàn lạnh: số lõi và tiết diện theo sơ đồ của hãng; không tự giảm số lõi, không nối dây giữa chừng trong tường.
- Dây tiếp địa: dây riêng màu xanh lục/vàng (Cadivi CV/LF có loại E), nối vỏ máy vào hệ thống nối đất của nhà, không đấu qua CB. Xem thêm bài cọc và dây tiếp địa.
- Đoạn ngoài trời: dây phải luồn ống bảo vệ, có điểm võng nhỏ giọt trước khi vào hộp đấu để nước không chảy theo dây.
Lỗi thường gặp khi đi dây máy lạnh
- Lấy điện từ ổ cắm gần nhất hoặc nối thêm vào mạch ổ cắm có sẵn.
- Dùng dây quá nhỏ hoặc dây mềm cắm ổ kéo dài cho máy lạnh.
- Chọn CB lớn hơn khả năng chịu dòng của dây, cắt bớt sợi đồng để nhét vừa cầu đấu.
- Bỏ dây tiếp địa hoặc dùng CB cóc như thiết bị chống giật.
- Gắn CB cóc trần lên tường, lộ vít mang điện; nên lắp trong hộp CB cóc hoặc hộp nổi phù hợp.
Xem các vật tư trong danh mục vật tư lắp đặt máy lạnh như CB cóc, hộp CB, dây điện.
Câu hỏi thường gặp
Hai máy lạnh có dùng chung một dây và một CB được không?
Không nên. Mỗi máy nên một mạch, một CB riêng để chọn đúng dây, dễ ngắt và dễ tìm lỗi.
Máy lạnh Inverter có cần CB nhỏ hơn không?
Máy Inverter khởi động êm hơn nhưng dòng tối đa khi chạy hết công suất vẫn có thể cao. Chọn CB theo dòng tối đa và khuyến cáo trên tem máy, không chọn theo mức điện năng tiêu thụ trung bình.
CB máy lạnh hay nhảy là do đâu?
Có thể do CB nhỏ hơn dòng máy, dây quá dài sụt áp, máy bẩn khiến dòng tăng, mối đấu lỏng hoặc rò điện nếu là RCBO. Nên nhờ thợ đo dòng bằng ampe kìm và kiểm tra trước khi thay CB.
Dây điện máy lạnh có cần đi âm tường không?
Không bắt buộc, nhưng dù đi âm hay đi nổi, dây nguồn phải nằm trong ống luồn hoặc nẹp, không đi trần trên tường; đoạn dây kết nối đi cùng ống đồng thì bọc và cố định theo hướng dẫn của hãng.
Kết luận
Dây điện cho máy lạnh nên đi mạch riêng: máy 1–2 HP thường dùng dây đồng 2,5 mm² và CB 16–20 A, máy 2,5 HP hoặc tuyến dài tính 20–25 A, dây 2,5–4 mm², luôn theo tem và sách hướng dẫn của máy. Kết hợp RCBO 30 mA và dây tiếp địa riêng để an toàn. Xem các vật tư lắp đặt máy lạnh trên Nhavui.com hoặc liên hệ Nhavui để được tư vấn chọn dây và CB phù hợp.